درس اول: جايگاه و نقش نيروى انسانى در سازمان دفاعى‌ اركان دفاع‌ جهاد و دفاع، هر دو داراى اركانى هستند كه هر كدام، سهم مؤثّرى در پيروزى دارند.
ابتدا به هر كدام از اين اركان اشاره مختصرى مى‌كنيم تا از اين ميان جايگاه و نقش نيروى انسانى بهتر روشن شود.
١- طرح و برنامه؛ «طرح و برنامه» به معنى اتّخاذ تدبير لازم بر مبناى دانش، انديشه و تجربه، به منظور آمادگى براى اجراى عمليات يا روبه رو شدن با حوادث احتمالى مى‌باشد. «١» ٢- اطلاعات و حفاظت اطلاعات؛ يعنى گردآورى اطلاعات صحيح، در راستاى تأمين نيازمندى‌ها، از دشمن و پرورش كامل و استفاده به موقع از آن. و اقدامات و احتياطهاى حفاظتى براى حفظ اسناد و مواد طبقه‌بندى شده از دسترس دشمن و عناصر غير مجاز انجام مى‌گيرد. «٢» اطلاعات توان رزمى نيروها را بالا برده، درصد موفّقيّت پيروزى را افزون مى‌سازد، و به مثابه چشم فرماندهى است و به چراغى مى‌ماند در شب تاريخ كه هدف را مى‌نماياند و چنانچه خاموش يا بى‌فروغ گردد، شانس پيروزى را از دست مى‌دهد. اطلاعات و حفاظت اطلاعات در برنامه ريزى صحيح و هدايت درست، فرماندهى را يارى مى‌بخشد و در غافلگيرى دشمن و تأمين نيروهاى خودى نقش مؤثّرى ايفا مى‌نمايد. همچنين وظيفه دارد اطلاعات نيروهاى خودى را از دسترس دشمن محفوظ نگاه دارد.
٣- پشتيبانى؛ پشتيبانى شامل «تجهيزات»، «تداركات» و «بهدارى رزمى» مى‌گردد.