تخلف در جنگ - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٤٥
در اين آيه شريفه، به سه حالت و خصوصيت متخلّفان اشاره شده كه هر كدام پيامدهايى را در نبرد به جا مىگذارد:
الف. آنان نسبت به فتح و پيروزى مسلمانان تنگنظرند و طبيعى است كه به دنبال اين خصلت ناپسند، دست به اقداماتى هم مىزنند.
ب. وقتى مسأله جنگ پيش بيايد، حالت محتضر پيدا مىكنند كه از شدت مرگ، چشمهايشان مىچرخد و بناچار اين حالت ترس و اضطراب به ديگران هم كه از ايمان كامل برخوردار نيستند، سرايت مىكند.
ج. وقتى نبرد به پيروزى رسيد، گويى اينان بيش از همه زحمت كشيده وبيش از ديگران حق دارند، از اين رو، به صورت طلبكارانه و با زبانهاى تيز در پى غنايم هستند.
٣. «يَحْسَبُونَ الْاحْزابَ لَمْ يَذْهَبُوا وَ انْ يَأْتِ الْاحْزابُ يَوَدُّوا لَوْ انَّهُمْ بادُونَ فِى الْاعْرابِ يَسْئَلُونَ عَنْ انْبائِكُمْ وَ لَوْ كانُوا فيكُمْ ما قاتَلُوا الّا قَليلًا» «١» پندارند كه احزاب نرفتهاند و اگر احزاب باز آيند دوست دارند كه در ميان اعراب صحرانشين باشند و از اخبار شما بپرسند، و اگر در ميان شما باشند جز اندكى كار زار نكنند.
ج. تخلّف از جيش اسامه رسول اكرم (ص) در روزهاى آخر عمر خود كه در بستر بيمارى بود، براى رويارويى با تهديدات امپراتور روم و نيز براى آنكه دست مخالفان خلافت اميرمؤمنان (ع) را از مركز كوتاه كند، به همه انصار و مهاجران دستور داد تا بسيج