تخلف در جنگ - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٣٦

روحيه متخلّفان‌ در تعدادى از آيات قرآن صفات روحى از قبيل: دلمردگى، رفاه طلبى و بيماردلى در مورد متخلّفان مطرح شده است؛ همين رذايل اخلاقى موجب شده بود كه آنان به چنان اعمال زشتى دست بزنند. در اينجا به برخى از اين صفات زشت اشاره مى‌كنيم:
١. «دلهاى مهرشده». متخلّفان آينه دل را با ارتكاب گناه سياه كردند؛ از اين رو دلهاشان مهر شده و از درك لذّتهاى جهاد در راه خدا و معنويات عاجزند و از فيض مسائل معنوى بى‌بهره‌اند.
«رَضُوا بِانْ يَكُونُوا مَعَ الْخَوالِفِ وَ طُبِعَ عَلى‌ قُلُوبِهِمْ فَهُمْ لايَفْقَهُونَ» «١» آنان (توانگرانى كه براى عدم شركت در جنگ از پيامبر (ص) اجازه مى‌گرفتند) خرسند شدند كه با بازماندگان باشند و بردلهاشان مهر زده شده و نمى‌فهمند.
تعبيرى مشابه آيه مذكور درباره ثروتمندان و پولداران كه براى عدم شركت در جبهه عذر مى‌آورند، در آيه ٩٢ سوره توبه آمده است.
٢. «سوء ظن». متخلّفان نسبت به پيامبر اكرم (ص) و مسلمانان بسيار سوء ظن داشتند، و در هر نبردى شكست مسلمانان را انتظار مى‌كشيدند.
«بَلْ ظَنَنْتُمْ انْ لَنْ يَنْقَلِبَ الرَّسُولَ وَ الْمُؤْمِنُونَ الى‌ اهْليهِمْ ابَداً وَ زُيِّنَ فى‌ قُلُوبِكُمْ وَ ظَنَنْتُمْ ظَنَّ السُّوءِ وَ كُنْتُمْ قَوْماً بُوراً» «٢» بلكه گمان برديد كه پيامبر (ص) و مؤمنان هرگز نزد خانواده‌هاشان باز نخواهند گشت. شيطان اين خيال باطل را در دلهايتان زينت داد و گمان بد برديد و شما مردمى شايسته هلاكت بوديد.