تخلف در جنگ - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٤٢

الف. در جنگ احد در جنگ احد هنگامى كه پيامبر (ص) با حدود هزار نفر براى مقابله با دشمن به طرف احد حركت كرد، عبداللَّه بن ابىّ (رهبر منافقان)، با سيصد نفر از ياران خود، از سپاهيان اسلام جدا شده، به طرف مدينه حركت كردند. جابر بن عبداللَّه انصارى خود را به آنها رسانده و كوشيد تا آنها را از اين عمل زشت باز دارد، ولى منافقان با اين جمله كه: «اگر مى‌دانستيم جنگى واقع مى‌شود، ما هم با شما همراه مى‌شديم، صحنه را ترك كرده و به مدينه باز گشتند.» پيامدهاى زيانبار اين تخلّف منافقان به اندازه‌اى روحيه لشكريان اسلام را تضعيف و متزلزل ساخت كه دو طايفه «بنى سلمه» و «بنى حارثه» تصميم گرفتند، ميدان جنگ را ترك كنند و تنها عاملى كه آنها را از اين تصميم خطرناك منصرف كرد، امداد غيبى و يارى خداوند بود؛ بيان قرآن در اين باره چنين است:
«اذْ هَمَّتْ طائِفَتانِ مِنْكُمْ انْ تَفْشَلا وَاللَّهُ وَلِيَّهُما ...»» هنگامى‌كه دو طايفه از شما تصميم گرفتند، سستى نشان دهند (و از بين راه بازگردند) و خداوند پشتيبان آنها بود و به آنان كمك كرد كه از اين فكر باز گردند. «٢» پيامد ديگرى كه مى‌توان براى تخلّف منافقين در جنگ احد بيان كرد اين است كه عقب‌نشينى گروهى از منافقان كه حدود ١٣ جمعيت جنگجويان در اين نبرد را تشكيل مى داد و تا آن روز به عنوان مسلمان مطرح بودند تا حدودى زشتى ناپسندى تخلّف و فرار از ميدان جنگ را از بين برد و تأثير زيادى در شكست مسلمانان در آن جنگ داشت. «٣»