تخلف در جنگ - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٣١
خداوند گروهى از شما كه مىكوشند مردم را از جنگ بازدارند و نيز كسانى كه به برادرانشان مىگفتند: به سوى ما بياييد، مىشناسد؛ آنان جز اندكى به كار زار نمىآيند.
آيه مزبور به دو دسته اشاره مىكند:
١. منافقانى كه در لابلاى صفوف مسلمانان قرار داشتند و مىكوشيدند آنان را از نبرد بازدارند. تعبير «منكم» گواه اين مطلب است. و اينان همان «مُعوّقين» اند.
٢. «منافقان» يا «يهوديانى» كه بيرون از صحنه نبرد نشسته بودند و هنگامى كه با رزمندگان اسلام برخورد مىكردند، مىگفتند: به سراغ ما بياييد و خود را از اين معركه خطرناك برهانيد. بخش دوّم آيه بدين دسته اشاره دارد.
در نبرد احزاب، يكى از ياران پيامبر (ص) براى انجام كارى از ميدان رزم به درون شهر آمده بود. برادرش را ديد كه نان و گوشت بريان و شراب پيش روى خود نهاده است، به او گفت: تو اينجا به خوشگذرانى مشغولى و رسول خدا (ص) در ميان شمشيرها و نيزهاست؟
وى به جاى آنكه از سخن برادر خود پند گيرد و به خود آيد، در پاسخ گفت:
اى ابله! تو نيز با ما بنشين و خوش باش؛ به خدايى كه محمد (ص) به او سوگند ياد مىكند، او هرگز از اين ميدان باز نخواهد گشت. انبوه سپاه دشمن، او ويارانش را از دم تيغ خواهند گذرانيد.
وى گفت: دروغ مىگويى، به خدا سوگند، مىروم و گفتههايت را به پيامبر (ص) باز مىگويم.
آنگاه نزد پيامبر (ص) شتافت و ماجرا را به آن حضرت اطلاع داد.
در آن هنگام، آيه ياد شده نازل شد.
با توجه به اين داستان تاريخى، ممكن است كه منظور از «اخوانهم» برادران