فصل دوّم: اهداف و انگيزه‌هاى متخلّفان از نظر قرآن و روايات‌ در آيات و روايات پيشوايان معصوم عليهم السلام از تخلّف بشدّت نكوهش شده و علل و انگيزه‌هاى آن تبيين شده است.
در آغاز به ذكر آياتى كه ضمن توبيخ متخلّفان، پرده از اهداف و انگيزه‌هاى آنان برمى‌دارد، مى‌پردازيم و آنگاه پاره‌اى از روايات مربوط به بحث را يادآورد مى‌شويم. اين بحث را با چند سؤال آغاز مى‌كنيم:
چرا برخى از مردم از رفتن به جبهه و نبرد با دشمنان امتناع مى‌كنند؟
انگيزه‌هاى آنان چيست؟ آيا بنيان اعتقادشان سست است يا فاقد شعور مذهبى‌اند؟ يا به مظاهر فريبنده دنيا دل بسته‌اند و انگيزه الهى براى نبرد در راه ارزشهاى والاى الهى ندارند؟
با توجه به آياتى كه درباره تخلّف نازل شده است، مى‌توان موارد زير را به عنوان علل و انگيزه متخلّفان ذكر كرد.