کتاب غناء - فقیهی، محسن - الصفحة ٣٣ - تعریف دهم غناء

صوت آزاردهنده گوش‌، روان‌ و جان‌ها باشد، غناء، پدِید نمِی‌آِید و شأنِیت طرب نِیز ندارد؛ همان‌گونه ‌که اگر تناسب از بِین برود و اجزاِی صوت باهم سازگار نباشد، طرب پدِید نمِی‌آِید.١

نقد: اِین‌که گفته شد «اصل و قوام غناء بر مقتضِی طرب و رقص است» و نِیز اِین سخن که «صوت آزاردهنده، شأنِیت طرب ندارد»، شاِید اشاره به اِین نکته باشد که فعلِیت طرب (طرب فعلِی) لازم نِیست. قبلاً گفته شد که طرب از مقوّمات غناِی حرام است و هرجا موضوع، پدِید آمد، حکم حرمت بر آن مترتّب مِی‌شود و در صورت شک در پِیداِیش موضوع، حکم حرمت بر آن مترتّب نمِی‌شود. طرب، مراتبِی دارد که باِید مرتبه متِیقّن آن پدِید آِید.

تعرِیف نهم غناء

غناء حرام، صوتِی است ‌که در آن، ترجِیع به‌صورت لهو، باطل و گمراه‌کننده از حقّ باشد؛ خواه در سخن باطل ِیا حق پدِید آِید.٢

ظاهراً تعبِیر «به‌صورت لهو و باطل باشد»، توضِیح معناِی مطرب است و اشکال مِی‌شود که هر صوت لهوِی ِیا باطلِی حرام نِیست؛ پس باِید قِید «مطربِیت فعلِی» افزوده شود.

تعرِیف دهم غناء

غناء، کِیفِیت طبِیعِی ِیا ساختگِی وِیژه‌اِی در صوت همراه آلات لهوولعب است که موجب پِیداِیش طرب در شنونده مِی‌شود و مناسب با مجالس لهو، شادِی و فرح است‌.٣

١ . المواهب، صص٥٤٤ ـ ٥٤٥.

٢ . مصباح الفقاهة، ج١، ص٣١١.

٣ . مهذّب الاحکام، ج١٦، ص١١٤.