کتاب غناء - فقیهی، محسن - الصفحة ٢٥ - زیبایی صوت

است‌ و پدِید آمدن موضوع به‌دلِیل پِیداِیش مقوّمات فعلِی آن موضوع است اما پدِید آمدن طرب فعلِی در آوازخوان به پِیداِیش طرب فعلِی براِی خودش ِیا براِی شنونده است‌. پدِید آمدن طرب فعلِی در شنونده، موجب حرمت براِی او مِی‌شود اما اگر طرب فعلِی براِی شنونده پدِید نِیاِید، دلِیلِی بر حرمت، وجود ندارد.

به عبارت دِیگر، درباره غناء، پِیداِیش بالفعل طرب در شخص، ملاک است؛ ِیعنِی حکم هر کس با دِیگرِی متفاوت است. اگر صداِیِی براِی شخصِی با بِی‌خودِی و دگرگونِی حالت همراه بود، غناء براِی او پدِید مِی‌آِید ولِی اگر همان صدا براِی شخص دِیگرِی، طرب پدِید نِیاورد و دگرگونِی حالتِی در او رخ نداد، نمِی‌توان به پدِید آمدن غناء معتقد شد؛ چراکه ملاک غناِی محرّم، طرب است و اِین طرب باِید در شخص پدِید آِید.

در ساِیر گناهان نِیز همِین‌گونه است؛ آِیا به صِرف اِین‌که شخصِی مِی‌تواند در وضع خاصِّی مرتکب سرقت شود او را سارق مِی‌دانند؟ آِیا اگر در ذهنش به کسِی افترا و تهمت زد ولِی در خارج، مرتکب تهمت نشد، او را گناه‌کار مِی‌نامند؟

زِیباِیِی صوت

برخِی از فقها طرب را معلول دو امر مِی‌دانند: ١. حُسن و زِیباِیِی صوت؛ ٢. حسن تألِیف و حفظ تناسب مِیان اجزاِی صوت از قبِیل: زِیر و بم، مدّ و ارتفاع و ... ١ حُسن و زِیباِیِی صوت امرِی وجدانِی است که نِیاز به تألِیف ندارد. حُسن تألِیف نِیز به‌دلِیل حفظ تناسب مِیان ارتعاشات صوت، پدِید مِی‌آِید و هر کسِی ‌که به الحان موسِیقِی آشنا باشد آن را مِی‌شناسد.

١ . المواهب، ص٥٤٥.