کتاب غناء - فقیهی، محسن - الصفحة ١١٥ - کلام فقها درباره دلایل حرمت

ملاک حرمت غناء از دِیدگاه محقّق خوِیِی رحمه الله

محقّق خوِیِی رحمه الله به تبعِیّت از شِیخ انصارِی رحمه الله معتقد به حرمت غناء است؛‌ مشروط به اِین‌که از الحان و نواهاِی اهل فسق و گناه باشد. از دِیدگاه وِی، پِیداِیش غناء به اِین وصف در دو حالت اتّفاق مِی‌افتد:

اول: گاهِی محتواِی غناء به‌دلِیل معانِی باطل و خالِی بودن از سخن صحِیح، نزد عقلا باطل دانسته مِی‌شود؛ همچنِین نوا و سبکِی که شعر با آن خوانده مِی‌شود نِیز از الحان باطل است. در اِین صورت، محتوا و سبک خواندن در پِیداِیش غناء، مؤثّر و دخِیل‌ است؛ مانند اشعار باطلِی که وقتِی به سبک خاصِّی آن را مِی‌خوانند، نفْس انسان را به باطل تهِیِیج مِی‌کند و شهوات انسان را برمِی‌انگِیزد. بر اساس آنچه گفته شد، هم کِیفِیت و هم محتواِی اشعار در پِیداِیش غناء دخالت دارد و اگر با همان سبک و لحن، قرآن قرائت شود، نمِی‌توان به حرمت آن معتقد شد.

دوم: گاهِی سبک و نواِی خواندن به‌گونه‌اِی است که مصداق قول زور و لهو محرّم است؛ مانند نواهاِی وِیژه مجالس فسق و فجور که صرفاً مناسب طرب و رقّاصِی است‌. در اِین صورت، تفاوتِی نِیست که غناء با واژگان باطل پدِید آمده باشد ِیا با واژگانِی که مانند قرآن، شامل مضامِین والا است.

کِیفِیت صوت در شکل‌گِیرِی حکم حرمت، دخالت دارد؛ اگر پدِید آوردن صوت در قرائت قرآن و مانند آن، براِی حُزن و ِیادآورِی بهشت و جهنّم باشد، غناء صدق نمِی‌کند تا حکم به حرمت آن شود بلکه قارِی نزد خداوند مأجور است ولِی اگر آِیات قرآن را به کِیفِیت وِیژه مجالس فسق، رقص و ... قرائت کند، غناء است و مشمول رواِیات متواترِی مِی‌شود که بر حرمت غناء دلالت دارد.١

١ . ر.ک: مصباح الفقاهة، ج١، صص٣١١ ـ ٣١٣.