کتاب غناء - فقیهی، محسن - الصفحة ١٩٧ - نقد و بررسی دیدگاه چهارم

متّحد باشد، مثل اِین‌که در هنگام غناء، فحاشِی کند ِیا دروغ بگوِید، احتِیاط در ترک چنِین درآمدِی است. درآمدِی که براِی ارتکاب خود غناء گرفته مِی‌شود، اگر اِین غناء، با محرّمات دِیگر همراه باشد که متّحد با غناء نِیست، جاِیز است‌؛ مثلاً با موسِیقِی، همراه باشد ِیا خود آوازخوان با ضرب و مضرابِی بخواند. اگر مزدِی که درِیافت مِی‌کند براِی خود غناء باشد نه براِی محرّمات همراه آن، اِین درآمد، حلال است.١

نقد و بررسِی دِیدگاه چهارم

نقد اول: بر اساس رواِیات، غناِیِی که با محرّمات، همراه باشد، حرام است و نمِی‌توان از آن کسب درآمد کرد. گاهِی مِیان خود عمل و محرّمات همراه آن مِی‌توان تفکِیک نمود؛ مثلاً هنگامِی که شخصِی در صف نماز جماعت حاضر مِی‌شود و مرتکب عمل غِیبت نِیز مِی‌شود، ِیک رفتار حرام و ِیک عبادت مرتکب شده که هر کدام، پاداش و عقاب خودش را دارد و ِیکدِیگر را متأثّر نمِی‌کند امّا درباره غناء اِین‌گونه نِیست بلکه وقتِی با سخنان باطل و نواختن موسِیقِی همراه باشد، خودش حرام است و نمِی‌توان مِیان حکم خودش و آنچه همراهش هست تفکِیک نمود؛ وقتِی خود غناء، حرام است نمِی‌توان به جواز درآمد و کسب از آن معتقد شد.

نقد دوم: وجهِی براِی دِیدگاه احتِیاط وجود ندارد بلکه چاره‌اِی جز فتوا به حرمت تکلِیفِی و وضعِی نِیست.

بر اساس نصّ رواِیت، اِین شروطِی که امام خمِینِی قدّس سرّه معتقد است که دخالتِی در حکم مزد غناء و حتِّی حکم خود غناء دارد، باعث تحرِیم خود غناء مِی‌شود؛ اگر غناء، حرام باشد، کسب از حرام نِیز حرام است.

اِین تفکِیک در برخِی موارد مانند معاملاتِی که در ضمن آن حرامِی اتّفاق مِی‌افتد، صحِیح است؛ زِیرا حرمت آن فعل با صحّت معامله ارتباطِی ندارد ولِی در فرض بحث و

١ . المکاسب المحرّمة، ج١، صص٣٥٢ ـ ٣٥٣.