کتاب غناء - فقیهی، محسن - الصفحة ١٢٢ - کلام فقها درباره دلایل حرمت

اشکالات دِیگرِی نِیز بر دِیدگاه شِیخ رحمه الله بِیان کرده‌اند که در ادامه بررسِی مِی‌شود:

اشکال اول: دلِیلِی براِی تخصِیص حرمت غناء به «صوت مرجّع» وجود ندارد بلکه صوت لهوِی، شامل ترجِیع و غِیرترجِیع مِی‌شود.١ دلِیلِی براِی آوردن قِید «ترجِیع» در موضوع حرمت نِیست؛ زِیرا چنِین قِیدِی در رواِیات ندارِیم و تنها در لغت‌نامه‌ها براِی توضِیح مفهوم غناء به آن اشاره شده است.

کلام شِیخ انصارِی رحمه الله بِیانگر اِین است که وِی، موضوع و ملاک حرمت را لهو مِی‌داند و موضوعِیّتِی براِی غناء لحاظ نمِی‌کند؛ پس نمِی‌توان قِیدِی را که برخِی از لغت‌دانان درباره مفهوم غناء در تعرِیف خود آورده‌اند، به‌عنوان قِیدِی براِی موضوع حرمت قرار داد.

هنگامِی که شِیخ انصارِی رحمه الله ملاک و موضوع اصلِی حرمت را پِیداِیش عنوان لهو مِی‌داند، دلِیلِی براِی محدود کردن آن به صوت داراِی ترجِیع وجود ندارد؛ زِیرا لهو، اعمّ از صوت داراِی ترجِیع است و فاقد آن را نِیز شامل مِی‌شود.

پاسخ اشکال: شِیخ انصارِی رحمه الله در صدد تعِیِین قدرمتِیقّن غناِی محرّم است؛ ِیعنِی آنچه در عناوِین آِیات بِیان‌شده، مفهوم لهو است اما براِی مشخص کردن قدرمتِیقّن غناِی محرّم، باِید قِید ترجِیع لحاظ شود؛ زِیرا هر لهوِی حرام نِیست و تصوّر مرتبه حرام لهو در صوت با لحاظ قِید ترجِیع، ممکن است.

اشکال دوم: اِین تعرِیف، ابهام دارد؛ زِیرا ما در پِی تعِیِین موضوع غناِی حرام در زبان رواِیات بودِیم. شِیخ انصارِی رحمه الله به‌جاِی توضِیح اِین مفهوم، ما را به مفهوم «صوت لهوِی» که در تعرِیفش از موضوع حرمت آمده، منتقل مِی‌کند که به مِیزان خود غناء، مجمل است.٢

اشکال سوم: از دِیدگاه شِیخ انصارِی رحمه الله موضوع حرمت، عنوان لهو است‌ درحالِی‌که

١ . المواهب، ص٥٣٩.

٢ . همان.