أجوبة المسائل، پاسخ به جديدترين استفتاءات - علوى گرگانى، محمدعلى - الصفحة ٤٧٩ - احكام قضا

مسائل قضا

احكام قضا

س ١- مصالحه چيست و آيا قاضى محكمه نيز نقشى در اين مصالحه مى‌تواند داشته باشد يا بايد هيچگونه مداخله‌اى ننمايد و اصولًا چنانچه طرفين با هم مصالحه ننمايند تكليف دادگاه چيست؟

ج ١- در صورتى كه خود طرفين رضايت به مصالحه داشته باشند، خود مصالحه نمايند والّا قاضى با در نظر گرفتن شرايط، حكم به مصالحه مى‌نمايد و شرايط مصالحه را خود معيّن كند و الزام به عمل كند.

س ٢- با توجّه به جريان قاعده قرعه در شبهات موضوعيّه بفرمائيد الف- آيا اين قاعده به امور حقوقى اختصاص دارد يا شبهات موضوعيّه در امور جزائى را نيز در بر مى‌گيرد؟ (به عنوان مثال در موردى كه علم اجمالى به وجود قاتل بين دو يا چند نفر باشد آيا مى‌توان با تمسّك به قرعه حسب مورد، حكم قصاص يا ديه را اجراء نمود)

ج ٢- هر چند بعضى از فقهاى بزرگوار فتوا داده‌اند كه قرعه در مسائل جزائى هم جارى است ولى به نظر مى‌رسد جريان نداشته باشد زيرا خلاف احتياط است و قاعده درء حاكم است و در مثالى هم كه عنوان شده قاعده درء اقتضاء عدم اجراء قصاص مى‌كند.

س ٣- درباره قاعده درء بفرمائيد:

الف- آيا اين قاعده به باب حدود اختصاص دارد يا شامل ابواب قصاص، ديات و تعزيرات نيز مى‌شود؟

ب- معيار در عدم اجراى حدّ چيست؟ (شكّ در حليّت، توّهم جواز عمل، صرف ظنّ به اباحه، ولو غير معتبر، يا عدم علم به حرمت)

ج- محل عروض شبهه در قاعده درء كيست؟ قاضى، مرتكب عمل يا هر دو

د- آيا شبهات موضوعيّه، حكميّه، شبهه عمد و غير عمد، اكراه، اجبار، نسيان و ...

مشمول اين قاعده مى‌شود؟