أجوبة المسائل، پاسخ به جديدترين استفتاءات - علوى گرگانى، محمدعلى - الصفحة ٢٩٥ - معاملات ربوى

معاطات‌

س ١- آيا بيع معاطاتى آن بيعى است كه در آن صيغه ايجاب و قبول نخوانند يا اينكه بيعى كه در آن اصلًا حرفى بين متعاملين ردّ و بدل نشود حتّى يك كلمه؟

ج ١- هر دو را شامل مى‌شود.

معاملات ربوى‌

س ١- ٩٠ نفر صندوقى را تأسيس نموده‌اند كه در آن ماهيانه ٤٠ هزار تومان از اعضاء جهت شركت در قرعه‌كشى جمع آورى شده و اتومبيلى خريده و به قيد قرعه به عضو برنده داده مى‌شود اين عضو ماهيانه ٥٧ هزار تومان پرداخت مى‌كند يعنى ١٧ هزار تومان مابه التفاوت مى‌پردازد و بدون شركت در قرعه‌هاى بعدى كه اين عمل تا آخرين نفر ادامه مى‌يابد و مابه التفاوت براى اعضاى بعدى مى‌باشد تا در نتيجه فرد آخر ديگر سودى نمى‌پردازد و در نهايت دوره صندوق تمام مى‌شود با اين وصف بفرمائيد:

الف- پرداخت پول به جاى ماشين چه حكمى دارد؟

ب- پرداخت مابه التفاوت نيز چه حكمى دارد؟

ج ١- الف- جايز نيست چون رباى قرضى مى‌شود.

ب- اگر ماشين را از طرف همه اعضاء وكالتاً خريدارى نمايند و به شخصى كه قرعه بنام او اصابت كرده به قيمت بيشتر بفروشند و مابه التفاوتى كه سود محسوب مى‌شود، بين همه اعضاء باقيمانده غير از كسانى كه قرعه بنام آنها اصابت نموده و خارج شده‌اند، تقسيم گردد اشكال ندارد گرچه اجتناب از اينگونه معاملات شبهه‌ناك براى مؤمنين بهتر است.

س ٢- گروهى با جمع‌آورى پول ماهانه از اعضاء در هر ماه به يك نفر از آنان اتومبيل رنو مى‌دهند شخص دريافت كننده ماشين هر ماه بوسيله قرعه‌كشى مشخص مى‌شود:

الف- اگر دو نفر در قرعه آخر قرار گيرند و اوّلى بخواهد با پرداخت مبلغى به شخص دوّم سهميه ماشين آن ماه را از او بگيرد دريافت چنين پولى از نظر شرعى چه حكمى دارد؟