أجوبة المسائل، پاسخ به جديدترين استفتاءات - علوى گرگانى، محمدعلى - الصفحة ٢٩٣ - خيار در معامله

خيار در معامله‌

س ١- اگر بايع شرط كند كه مشترى مبيع را بايد براى خود نگهدارد، آيا چنين شرطى صحيح است و اگر مشترى مبيع را فروخت معامله او چه صورتى دارد؟

ج ١- شرط صحيح است و بايد تخلّف نكند، امّا اگر تصرّف كرد و فروخت خيار تخلّف شرط براى بايع هست.

س ٢- ملكى قولنامه شده و اكنون فروشنده پشيمان شده، حكم چيست؟

ج ٢- در صورتى كه معامله تمام شده است و خيارى در معامله نباشد راه بر هم زدن معامله اقاله است (توافق طرفين در بر هم زدن معامله)

س ٣- گاهى اوقات فروشنده‌اى جنسى را به بيش از ارزش واقعى آن مى‌فروشد و چون خريدار از قيمت اصلى مطّلع نيست از خريد جنس رضايت دارد، آيا اين معامله صحيح است؟ و اگر خريدار از قيمت اصلى آگاه است، لكن از روى اكراه و اجبار اين معامله را انجام مى‌دهد چه حكمى دارد؟

ج ٣- در صورتى كه خريدار بفهمد كه به قيمت بيش از حدّ متعارف به او داده شده، مغبون است و حق خيار غبن دارد، با اين حال اگر رضايت داد، معامله صحيح است و الّا مى‌تواند فسخ نمايد، امّا در صورتى كه زيادى قيمت را بداند، مع ذلك اقدام به خريد كند و لو از روى اضطرار باشد، عقد صحيح است و حقّ خيار غبن ندارد.

س ٤- در بازار مرسوم است ميوه فروشان جلو چرخ خود را از ميوه‌هاى خوب چيده و پشت آن خراب است و بدينوسيله خريدار را گول مى‌زنند و به مشترى جنس خوب نمى‌دهند، حكم چيست؟

ج ٤- تدليس است و كار حرامى است و بايد مؤمنين از اينگونه اعمال خوددارى كنند.

س ٥- شخصى زمينى را فروخته و با خريدار شرط كرده كه، هنگام فروش بايد به فلان شخص بفروشى، آيا اين شرط نافذ است و اگر به شرط عمل نكرد و به كس ديگرى فروخت، فروش دوّم چه حكمى دارد؟

ج ٥- شرط صحيح است و در صورت تخلّف، خيار فسخ از آنِ فروشنده است.