فقه سیاسی - عمید زنجانی، عباسعلی - الصفحة ٦٢١ - مبحث ششم درآمدهاى حاصل از استرداد اموال نامشروع

اسلامى در مقابل آنها صرفاً مسؤوليتهاى شهروندى را بر عهده دارد و از معافيتهاى ناشى از قرارداد ذمه برخوردار نمى‌باشند چنانكه از آنها سرباز گرفته مى‌شود و مانند هر شهروند موظف به پرداخت مالياتها نيز مى‌باشند. [١]

مبحث ششم: درآمدهاى حاصل از استرداد اموال نامشروع

موارد استرداد اموال نامشروع را مى‌توان به صورت زير خلاصه كرد:

١. كليه درآمدهايى كه از طريق عمليات تجارى و استيجارى خلاف شرع و اعمال خلاف قانون دولت اسلامى به دست مى‌آيد. اين نوع درآمدها در فقه تحت عنوان مكاسب محرمه مورد بحث قرار مى‌گيرد. [٢]

٢. درآمدهاى حاصل از ربا كه به صورت رباى قرضى و يا معاملات ربوى كه در اسلام مورد تحريم قرار گرفته است و از آن به جنگ با خدا تعبير شده است (فَإِنْ لَمْ تَفْعَلُوا فَأْذَنُوا بِحَرْبٍ مِنَ الله وَ رَسُولِهِ‌) [٣] .

٣. اموال غصبى و درآمدهاى ناشى از تصرفات عدوانى در اموال ديگران و تملك اموال مردم. بدون رضايت صاحبان آنها و هر گونه حيف و ميل بى جهت و باطل (ي [٦] [٤] ٨;ا أَيُّهَا اَلَّذِينَ آمَنُوا لاٰ تَأْكُلُوا أَمْوٰالَكُمْ بَيْنَكُمْ بِالْبٰاطِلِ)‌٤.

اصل احترام به مالكيت كه مفاد دلايلى چون

«لا يحل لمسلم ان يأخذ مال اخيه بغير حق» [٥]

و

«حرمة مال المسلم كحرمة دمه»٦

مى‌باشد اساس نامشروع بودن اين نوع درآمدهاست.

٤. رشوه كه براى پايمال كردن حقى و يا احياء باطلى در دستگاه قضائى توسط قاضى گرفته مى‌شود و در روايات اسلامى از آن به مثابه كفر ياد شده‌است. [٧] همچنين اموالى كه كاركنان دولتى براى انجام وظايف و يا هر نوع عمل خلاف قانون دريافت مى‌كنند.

[١] . رك: همين قلم، حقوق اقليتها، ص ٩٥-١٣٦.

[٢] . رك: شيخ انصارى، مكاسب محرمه، ج ١.

[٣] . بقره، آيه ٢٧٩.

[٤] . نساء، آيه ٢٩.

[٥] . رك: كنزالعمال، ج ١٠، ص ٤٢١.

[٦] . رك: مستدرك الوسائل، ج ٣، ص ١٤٥.

[٧] . رك: قمى، سفينة البحار، ج ٢، ص ٥٢٣.