ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ٦١ - د- ترويج فرهنگ اعتماد و خوش بينى به خداوند
نهادها و سازمانهاى فرهنگى، هنرى، تبليغى و رسانهاى كشور براى تحقّق سياست افزايش جمعيت، در درجه نخست بايد به اصلاح و تغيير بينش، نگرش و رفتار خانوادهها در زمينه فرزندآورى بپردازد و با برنامهريزى دقيق و حسابشده و در بازه زمانى مشخّص، بر هر سه حوزه شناختى، عاطفى و رفتارى مخاطبان، با ارائه پيامهاى مناسب، اثر بگذارند.[١]
د- ترويج فرهنگ اعتماد و خوشبينى به خداوند
آموزههاى اسلامى، همواره مردم را به خوشبينى به خداوند متعال و اعتماد و توكّل بر او، فرا مىخوانند؛ تا آنجا كه امام باقر (ع) از رسول گرامى اسلام (ص) نقل مىكنند كه فرمودند:
«سوگند به آنكه جز او خدايى نيست! خير دنيا و آخرت به مؤمنى ارزانى نمىشود؛ مگر به دليل خوشگمانى و اميدوارى او به خدا ... سوگند به آنكه جز او خدايى نيست! هيچ بنده مؤمنى به خدا خوشگمان نمىشود؛ مگر اينكه خداوند در كنار گمان بنده مؤمنش حاضر مىشود؛ زيرا خداوند كريم است و همه خيرها به دست اوست. او شرم مىكند كه بنده مؤمنش به وى خوشگمان شود، ولى او خلاف گمان بندهاش، عمل و اميدش را نااميد كند. پس به خداوند خوشگمان و به او اميدوار باشيد.»[٢]
در موضوع تشكيل خانواده و فرزنددار شدن بر اين خوشبينى، اعتماد و توكّل، بيشتر تأكيد شده است. «قرآن كريم» دراينباره مىفرمايد:
«بىهمسران خود و غلامان و كنيزان درستكارتان را همسر دهيد؛ اگر تنگدستند، خداوند آنان را از فضل خويش بىنياز خواهد كرد و خدا گشايشگر و داناست.»[٣]
«... و فرزندان خود را از بيم تنگدستى مكشيد؛ ما شما و آنان را روزى مىرسانيم.»[٤]
در همين زمينه، از رسول گرامى (ص) چنين روايت شده است:
«هركس از بيم تنگدستى ازدواج را ترك كند، به پروردگار خود بدگمان شده است؛ زيرا خداوند- تبارك و تعالى- مىفرمايد: «اگر تنگدستند، خداوند آنان را از فضل خويش بىنياز خواهد كرد و خدا گشايشگر و داناست.»[٥]
بر اين اساس، نهادها و سازمانهاى فرهنگى، هنرى، تبليغى و رسانهاى كشور براى از بين بردن يكى از موانع عينى و ذهنى تشكيل خانواده و فرزنددار شدن، يعنى بيم از تنگدستى يا ناتوانى در تأمين رزق و روزى فرزند، بايد توجّه ويژه به موضوعات زير كنند:
يك- جلوگيرى از گسترش فرهنگ تجمّلگرايى و رفاهطلبى در جامعه؛
دو- ترويج فرهنگ اعتماد، توكّل و خوشبينى به خداوند؛[٦]
سه- اصلاح برداشتهاى نادرست درباره نقش «مادرى» و «همسرى» زنان.
يكى از آثار و پيامدهاى ناگوار رواج انديشههاى فمينيستى، پديد آمدن برداشتهاى جديد درباره هويّت زنانه بود. يكى از نويسندگان غربى در اينباره مىنويسد:
نيم قرن پيش، تعداد معدودى از زنان، زمينه ايجاد انقلابى فرهنگى و فلسفى را ايجاد كردند. آنها اعتقاد داشتند كه زنان بايد خود را از يوغ ستم مردان رها سازند و براى رسيدن به اين هدف، كتابها نوشتند، مقالاتى منتشر كردند، در كالجها تدريس كردند، در خيابانها تظاهرات كردند، كنگره تشكيل دادند و بدين ترتيب، موفّق شدند قلب و روح ميليونها زن را تسخير كنند.
آنها براى آنچه مفهوم زن را دربر داشت، تعريفى جديد ارائه دادند و موجب تغيير ديدگاههاى موجود درباره اولويتها و مسئوليتهاى زنان در زندگى شدند. مفاهيمى چون زهد، پاكدامنى، اطاعت، خويشتندارى و نجابت از واژهنامه ما حذف شد و واژههايى چون انتخاب، طلاق، خيانت و امتيازات يكسان براى هر دو جنس، جاى آنها را گرفت. دختران و نوههاى حاصل از آن نسل، هرگز شيوه تفكّر ديگرى را نشناختهاند.
يكى از مخرّبترين اهداف و تأثيرات اين ديدگاه «جديد» نسبت به زنان، سبك شمردن ازدواج و مادرى و بيرون آوردن جسمى و روحى زنان از خانهها به سوى بازار كار بود.[٧]
با كمال تأسّف، در دورانى كه انديشههاى فمينيستى در خاستگاه و مهد پيدايش خود، با ترديدهايى جدّى روبهرو شده است و نويسندگان متعدّدى در نقد و ردّ آن، به تأليف كتاب و مقاله پرداختهاند،[٨] اين انديشهها بر ذهن و زبان گروهى از دختران جوان ايرانى جارى شده و موجب كمرنگ شدن نقش مادرى و جايگاه ارزشمند مادرى و همسرى در چشم آنها شده است.
با توجّه به اين موضوع، بايد در كارهاى فرهنگى و تبليغى و طرحهاى علمى و پژوهشى به موضوعهاى زير پرداخته شود تا به تدريج، برداشتهاى نادرستى كه امروزه در اذهان برخى دختران جوان درباره نقش مادرى و همسرى زنان شكل گرفته است، اصلاح شود:
يك- معرفى زيباى ديدگاه اسلام درباره هويّت زنانه و نقش و جايگاه مادرى و همسرى؛
دو- بيان روايات وارد شده در شأن زنان باردار، از لحظه بسته شدن نطفه تا زايمان؛
سه- تبيين نقش فرزندان صالح در سعادت اخروى پدران و مادران؛
چهار- تبيين و توضيح مفاهيم رفاه، آسايش و سعادت در دو نگاه مادّى و دينى؛
پنج- نقد و بررسى ديدگاههاى فمينيستى در زمينه نقش مادرى و همسرى؛
شش- بررسى آثار و پيامدهاى رواج اين ديدگاهها در مغربزمين.[٩]
پىنوشتها:
[١].Media Literacy .
[٢]. يونس شكرخواه، «سواد رسانهاى چيست؟»، راديو: ماهنامه علمى، تخصّصى صداى جمهورى اسلامى، سال هشتم، شماره ٥٠، ١٣٨٩.
[٣].W .james -potter
[٤]. دبليو جيمز پاتر، «بازشناسى رسانههاى جمعى با رويكرد سواد رسانهاى»، ترجمه: امير يزديان و ديگران، صص ٣٨ و ٣٩.
[٥]. دبليو. جيمز پاتر و ساهارا بايرن، «سواد رسانهاى»، در: فرآيندها و تأثيرات رسانهها، صص ٣٩٧ و ٣٩٨.
[٦]. براى مطالعه بيشتر در زمينه سواد رسانهاى، ر. ك: على طلوعى، «سواد رسانهاى؛ درآمدى بر شيوه يادگيرى و سنجش».
[٧]. ر. ك: داوود رجبينيا (به كوشش)، «غرب از رؤيا تا واقعيت (٣)؛ تكنولوژى و چالشهاى فرارو، به قلم انديشمندان غربى».