ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ٤٦ - نكته اوّل
وجود يك نبى يا ولى الهى مىچرخيده و اراده خداوند در اين عرصه را تحقّق مىبخشيده است.
بر اساس همين قاعده، در ساحت تكوين نيز افاضه تمام فيضها و عنايتهاى حضرت حق، ساختارى محورى دارد؛ يعنى اين فيضها همه بر گرد يك محور چرخيده و به دست او، به همه موجودات مىرسد.
در كتاب «ينابيع المودّة»، از عالم بزرگ اهل سنّت، قندوزى حنفى، چنين روايت شده است كه اميرمؤمنان، على (ع) فرمودند:
«إنَّ نبيَّنا بِسِرِّ روحانيّتِهِ يستَمِدُّ مِنَ الفيضِ الأقدسِ الأعلى و يمّدُّ العالَمَ أجمَع؛[١]
همانا پيامبر ما همواره با سرّ ملكوتى و وجود باطنى خويش، از برترين فيض اقدس الهى استمداد كرده و تمامى عالم وجود را امداد مىكند.» (با يك دست مىگيرد و با دست ديگر مىبخشد.)
در بعد تشريعى نيز امامان معصوم (ع) فرمودهاند:
«بنا عُبِدَ الله و بنا عُرِفَ الله و بنا وُحِّدَ الله تبارك و تعالى و محمّدٌ حجابُ الله تبارك و تعالى؛ [٢]
به واسطه وجود ماست كه خدا عبادت مىشود، شناخته مىگردد، به يگانگى پرستش مىشود و محمّد حجاب خداى تبارك و تعالى است.»
يعنى اگر بندگان خدا مىتوانند خدا را به يگانگى بپرستند، او را بشناسند و عبادتش كنند. همه اين فيضها به واسطه وجود امام و حجّت خدا و انسان كامل است و همين انسان كامل، يعنى محمّد (ص) و سپس فرزندان معصوم او، حجاب خداى تبارك و تعالى هستند.
تعبير به حجاب در اين حديث، با توجّه به سه جمله قبلى آن، دقيقاً به همين معناى واسطه فيض است؛ يعنى اين واسطه و حجاب هيچگاه برداشته نمىشود؛ زيرا خود حضرت حق، بناى عالم و ساختار آفرينش و دين خود را بر محوريت انسان كامل گذارده و عالم تكوين و تشريع را ولايى قرار داده و اين ساختار هيچ زمانى برداشته نمىشود. پس، هم عالم و هم دين خدا و به تعبير ديگر، همه منظومه آفرينش ولايى است و بر اساس محوريت حجّت خدا مديريت مىشود.
عهد و پيمان ولايى
اين نظام كلّى و جامع، خود زيرمجموعهها و نظامهاى كوچكترى دارد كه به تبع آن، كلّ اين اجزا نيز ولايى است؛ از جمله آنها، عهد و پيمانى است كه خداوند از بندگانش در برخى عوالم قبل از دنيا، مبنى بر عبادت و پرستش خود و نيز پذيرش نبوّت و ولايت انسانهاى كامل (پيامبر و امام) گرفته است.
اين سخن بدان معناست كه انسان بايد مسير زندگى، رشد، تعالى و سرنوشت خود را بر اساس اين پيمان تنظيم و عملى سازد. در غير اين صورت، حركت او بر خلاف جهت كلّى عالم بوده و به نتيجه مطلوب نخواهد رسيد. اساساً او به اين دنيا آمده تا به اين پيمان عمل كند. در بسيارى از روايات و زيارات، بر اين پيمان، تأكيد و در برخى از آنها، مبانى آن تبيين گرديده است.
يكى از بهترين زيارات، زيارت حضرت امام عصر (عج) در «سرداب مطهّر» است كه در «مفاتيحالجنان»، به عنوان دومين زيارت (بعد از زيارت آل ياسين) آمده و اين عهد و پيمان در آن ياد شده است. در بخشى از آن، چنين مىخوانيم:
- «أشهَدُ أنَّ بِوَلايَتكَ تُقبَلُ الأعمال؛
گواهى مىدهم اى مولاى من! كه عبادت بندگان تنها با ولايت شما قبول مىشود؛
- و تُزكَّى الأفعال؛
و (با ولايت شما) اعمالشان تزكيه و پاك مىگردد؛
- و تُضاعَفُ الحَسنات؛
و خوبىها و حسنات آنان (با ولايت شما) مضاعف مىشود؛
- و تُمحَى السّيئات؛
(و با ولايت شما) گناهان و بدىها محو مىگردد.
- فمن جاء بوِلايتك و أعترف بامامتك قُبِلَت اعماله؛
مولاى من! هر كس با ولايت شما به ساحت ربوبى وارد شود و به امامت شما اعتراف و اقرار نمايد، اعمالش قطعاً پذيرفته مىشود؛
- و صدّقَت اقوالِهِ؛
و گفتهها و گواهىهاى او تأييد و تصديق مىگردد.
- و تضاعَفَت حَسَناتُهُ؛
و حسنات و نيكىهايش چند برابر خواهد گشت
- و مُحِيَت سيّئاتُهُ؛
و بدىها و گناهانش پاك خواهد گرديد؛
- و من عَدَلَ عَن ولايتك و جَهِلَ مَعرِفَتَكَ وَ استَبدَلَ بِكَ غيرك؛
و هر كه از ولايت شما عدول كرده، از معرفت و به رسميت شناختن شما جهل ورزد و در رهبرى و امامت، شما را كنار نهاده و ديگرى را برگزيند؛
- كَبَّهُ اللهُ على مَنخَره فى النّارِ؛
خداوند او را با صورت به آتش خواهد افكند؛
- و لم يقبل الله له عملًا؛
و هيچ عمل و عبادتى از او نخواهد پذيرفت؛
- و لم يقم له يوم القيامَةِ وزناً؛
و در قيامت، هيچگونه ميزان و ترازويى براى (سنجش اعمال) او گذارده نخواهد شد.»
دو نكته مهم
در اين عبارت چندين نكته معرفتى و سلوكى به چشم مىخورد كه ما در اينجا، تنها به دو مورد از آنها اكتفا مىكنيم:
نكته اوّل:
نكته اوّل ارتباط و نسبت ميان اعمال انسان و ولايت امام (ع) است. امامت و ولايت امام عصر (ع) براى معتقدان به آن حضرت، چهار نسبت يا تأثير بسيار مهم به وجود مىآورد: