ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ٥١ - ناگفته هايى درباره ميانمار
عادّى به عنوان بازرگان، چين را به قصد ميانمار ترك گفتند و بنابراين حركت مهاجران مسلمانان به سوى ميانمار گسترش يافت.
از بين مسلمانان ميانمار، آنان كه منشأ هندى دارند، برخى از اعقاب مردمى هستند كه در اواخر قرن هجدهم ميلادى از شمال هند به ميانمار آمدند تا به خدمت واحدهاى ارتش بزرگ «آلومپرا» در ميانمار عليا در آيند. با فتح هند در سال ١٨٢٤ م. به دست انگليسىها، مهاجرت وسيع مسلمانان هند به ميانمار شدّت يافت و بسيارى از آنان در «رانگون»، مركز ميانمار در تجارت و ساير فعّاليتهاى اقتصادى شركت داشتند. در رانگون و مناطق وسيع ديگر، سنّىهاى بنگالى و جوامعى از شيعيان در كنار يكديگر زندگى مىكنند و هركدام مراسم ويژه خود را دارند.
...
مائونگ تان لويى از محقّقان بودايى ميانمار نوشته است:
در سال ٦٨٠ م. محمّد حنفيه، فرزند امام على (ع) پس از عدم توفيق نسبت به خونخواهى امام حسين (ع) از بنىاميه، همراه با طرفداران و نيروهاى خود به شرق كوچ كرد تا بالأخره در سواحل آراكان به ميانمار رسيد و در آنجا كاياپورى، ملكه قبيله منطقه را شكست داده او را به دين اسلام در آورد و آنگاه ملكه را به زنى گرفت و به ترويج اسلام در آن منطقه پرداخت. در حال حاضر دو مزار در آراكان وجود دارد كه به حنفيه تونكى (مزار حنفيه) و كاياپورى تونكى معروف هستند. اين دو مزار همراه به صورت زيارتگاه مسلمانان اين منطقه در آمده است.
باگسترش ممالك اسلامى در هند و ترويج اسلام در «بنگال» و تبديل آن منطقه به يك مملكت و سلطاننشين اسلامى، منطقه عربى ميانمار (ايالت آراكان) تحت نفوذ مسلمانان بنگال و هند قرارگرفت، بسيارى از امراى مسلمان، مانند «عيسى تهو» و «اميرحمزه» برآن ديار حكومت كردهاند.
در سال ١٤٠٦ م. «تارامينگ هلا» فرمانرواى آراكان به دربار سلطان نصيرالدّين غورى، پادشاه بنگال گريخت و مدّت ٢٢ سال در دربار او به سر برد و بالأخره به كمك نيروهاى سلطان بنگال مجدّداً به قدرت رسيد. وى در مدّت اقامت در بنگال مسلمان شده بود و عنوان سليمان شاه را اختيار نموده و پس از به قدرت رسيدن دوباره در آراكان، دربار خود را با الهام از دربار بنگال و دهلى سازمان داده و تجارت مسلمانان و ترويج دين اسلام را در قلمرو خود آزاد كرد. وى زبان فارسى را زبان رسمى سرزمين آراكان قرار داد. اين زبان تا سال ١٩٣٦ م. كه انگليس بر ميانمار مسلّط گرديد، زبان رسمى اين ايالت بود.
بعضى از منابع تاريخى حكايت از آن دارد كه در سال ١٥٣١ م. پادشاه وقت ايران يك هيئت سه نفره مذهبى رابه آراكان اعزام داشت كه به ساختن مساجد و تبليغ اسلام همّت گماشته و عدّهاى از علماى آراكان را جهت سفر به ايران دعوت كردند. زبان فارسى كه زبان رايج اهالى غرب ميانمار بود، در زبان ميانمارى نيز تأثير گذاشت. هنوز هم لغات و اصطلاحات متعدّد فارسى، به ويژه اصطلاحات دريانوردى مانند «بندر»، «شاه بندر» و «ناخدا» در زبان