براى شركت مك دونالد، همانند بسيارى از ديگر شركت‌هاى چند ملّيتى، فريب و ريا، سلاح‌هايى هستند كه با دقّت تمام به كار گرفته مى‌شوند و مثال‌ها نيز فراوانند. در واقع، هر بهانه‌اى براى مبرّا ساختن اين قدّيسان، از اتّهام سودجويى و بهره‌كشى به نظر خوب و مطلوب مى‌آيد. به همين منظور نيز، مك دونالد، در سال ١٩٩٤ م. اقدام به گشايش بنياد خود كرده و كوشيده است تا تجارت خود را به سُس قداست آغشته سازد.

«بنياد رونالد مك دونالد» كه از سوى وحشتناك‌ترين شركت‌هاى توليدگرا حمايت مى‌شود، با نقاب نوع‌دوستى بر چهره خود، به كمك كودكان بيمار مى‌شتابد؛ حتّى مى‌كوشد ترحّم و دل‌سوزى مصرف‌كنندگان را نيز به اين موضوع معطوف سازد. حال، اگرچه اشخاص زود باور اين نوع‌دوستى ظاهرى را مورد تحسين قرار مى‌دهند؛ امّا بايد گفت كه در پس اين نقاب، همان شركتى نهفته است كه صدها كودك را در نيم‌كره فقير جهان به استثمار مى‌كشد. هنگامى كه كودكى با مشاهده اسباب‌بازى هديه خود در كنار ظرف غذايش غرق در شادى و شعف مى‌گردد، كودكى ديگر در زير بار ساعات اضافى كار خود، براى ساخت همين اسباب بازى خرد مى‌شود.

چه بايد كرد؟

آنچه در بالا گفته شد، درباره تمامى ديگر رستوران‌هاى زنجيره‌اى غذاهاى آماده (كنتاكى، ويمپى، برگركينگ، ...) نيز صادق است. جملگى اين غول‌هاى چند ملّيتى تمامى تلاش خود را به كار مى‌گيرند تا بهره‌بردارى بى‌رحمانه خود از منابع، حيوانات و انسان‌ها را در پس نمايى شاد و رنگين از افكار عمومى پنهان دارند. افزايش رقم اين چند ملّيتى‌ها كه فهرست غذايى‌شان چندان متفاوت نيست؛ نه به معناى تنوّع انتخاب، بلكه به منزله كاهش اين انتخاب است. اين روحيه مادّى‌گرايى به دليل وجود غول‌هايى كه بازار را در تصرّف خود دارند، در تمامى زمينه‌ها بر زندگى روزمرّه افراد تأثير گذارده، محل و فرصتى براى آنها كه انتخاب واقعى را پيشِ روى شهروندان قرار مى‌دهند، باقى نمى‌گذارد.

بسيارى از شخصيت‌ها، كارشناسان و سازمان‌ها در سراسر جهان از جمله: آمريكا، استراليا و انگليس، مك دونالد و ديگر شركت‌هاى چند ملّيتى غذاهاى آماده را به دلايل گوناگون مورد انتقاد قرار داده، اقدامات بى‌شمارى عليه آنها به عمل آورده‌اند. در اواسط سال‌هاى دهه ١٩٨٠ م. اقدام سازمان صلح سبزِ لندن كه خواستار يك روز اقدام عليه مك دونالد شده بود، با استقبال گرم بسيارى افراد و سازمان‌هاى جهان روبه‌رو گرديد. بدين ترتيب هر ساله مراسمى در ١٦ اكتبر در سراسر جهان برگزار و تظاهرات و راهپيمايى‌هاى متعدّدى به مناسبت آن برپا مى‌گردد.

مك دونالد كه سالانه حدود ٢ ميليارد دلار، صرف تبليغات خود مى‌كند، با تهديد به اقدام قانونى عليه اين معترضان، تمامى تلاش خود را در جهت خاموش ساختن صداى اعتراض جهانى به كار مى‌گيرد. بسيارى از مخالفان اين شركت صرفاً بدان دليل كه به لحاظ مالى قادر به مقاومت در برابر شكايات آن نيستند، مجبور به عقب‌نشينى شده‌اند. با اين حال، اعتراض‌ها عليه اين غول غذاهاى آماده كه حجم معاملات آن به سالانه ٢٦ ميليارد دلار بالغ مى‌گردد، همچنان ادامه دارد.

به هر شكل، مسابقه جارى براى كسب هر چه بيشتر درآمد، در پس نقاب تمدّن، جامعه‌اى غير انسانى پديد آورده است كه در آن، شهروندان بيش از هر زمان آلت دست سودجويان و اربابان قدرت قرار گرفته‌اند. كشورهاى جنوب كه پيش‌تر استعمارى با رنگ و لعاب قانونى را تجربه كرده و امروز به شكلى نامحسوس‌تر تحت كنترل چند ملّيتى‌ها قرار دارند، با انتقال منابع طبيعى خود به كشورهاى سودجوى غربى، به هدف و قربانى انواع سوءاستفاده‌ها و بهره‌بردارى‌ها مبدّل گرديده‌اند؛ در حالى كه جهان مسخ شده در برابر جريانات بازارهاى مالى، همچنان بى‌تفاوت از كنار موارد متعدّد شكنجه، گرسنگى، بى‌عدالتى، قتل عام اقوام مختلف، بهره كشى از زنان و كودكان و بسيارى فجايع ديگر، مى‌گذرد.

صنعت غذاهاى آماده از نفوذ اقتصادى- و در نتيجه، سياسى- بسيارى برخوردار است و اين نفوذ را در راه افزايش سود و منافع خود، به زيان مردم به كار مى‌گيرد. با اين حال، مى‌توان تحريم رستوران‌هاى زنجيره‌اى غذاهاى آماده را راه حلّى به منظور مبارزه با اين غول‌ها دانست؛ امّا ايجاد تغيير در جامعه همّت بلند مى‌طلبد. جنبش‌ها هيچ نيستند، جز افراد معمولى كه يك به يك به هم پيوسته‌اند. در برابر فشار سازمان‌ها، قدرتمندان و اربابان جهان كه بر زندگى‌ها و كره‌مان تسلّط يافته‌اند، راهى جز مقاومت باقى نمى‌ماند. بسيارند كسانى كه به لطف اتّحاد با يكديگر كوشيده‌اند، ابزارى براى مبارزه با نظام مادّى‌گراى چند ملّيت‌هايى چون مك دونالد آمريكايى بيابند. يادمان باشد كه انتخاب يك رستوران غذاهاى آماده به منزله حفظ بقاى يك چند ملّيتى و كمك به ادامه بهره‌بردارى از افراد و امكانات جهان سوم است.

منبع: روزنامه كيهان، ٢٤/ ٠٥/ ١٣٩٠