ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ٦٣ - فتنه هاى بحران ساز آخرالزّمان
فتنه را در لغت، امتحان و آزمودن معنا كردهاند.[١] اين واژه معمولًا درباره آن دسته از امتحاناتى به كار برده مىشود كه با تلخى و سختى همراه است.[٢]
در «قرآن كريم»، اين واژه براى همين معنا،[٣] بستن راه و بازگرداندن از مسير حق،[٤] شرك و كفر،[٥] افتادن در معاصى و نفاق،[٦] اشتباه گرفتن و تشخيص ندادن حق از باطل،[٧] گمراهى،[٨] كشتار و اسارت،[٩] تفرقه و اختلاف ميان مردم[١٠] و ... به كار رفته است.
حضرت على (ع)، منشأ فتنهها را چنين بيان نمودهاند:
«همانا از دو خصلت بر شما هراسانم؛ پيروى از هواى نفس و آرزوى طولانى، امّا پيروى از هواى نفس از حق باز مىدارد و امّا آرزوى دراز، آخرت را در طاق نسيان مىنهد. همانا دنيا، پشتكنان، كوچ كرده و مىرود و آخرت، كوچ كرده و به سوى ما مىآيد و هر كدام را فرزندانى است. پس شما از فرزندان آخرت باشيد و از فرزندان دنيا نباشيد؛ زيرا امروز كار هست و محاسبه نيست و فردا محاسبه هست و كار نيست و همان فتنهها و آشوبها از هواپرستى آغاز مىشود و از احكام بدعت و خود پرداخته، شروع مىگردد. در اين احكام خود پرداخته با خدا مخالفت مىشود و مردانى در عهدهدار شدن آنها، به جاى مردانى ديگر مىنشينند.
اگر حق خالص در ميان بود، اختلاف به چشم نمىخورد و اگر باطل محض در ميان بود، بر هيچ خردمندى پوشيده نمىماند؛ ليكن مشتى از حق و مشتى از باطل برگرفته شده و با هم آميخته گرديده و اينجاست كه شيطان به دوستداران خود چيره مىگردد و كسانى رهايى مىيابند كه از طرف خداوند، عاقبت نيكى براى آنها رقم خورده باشد.
همانا من از رسول خدا (ص) شنيدم كه مىفرمود:
«چگونه خواهيد بود، زمانى كه فتنهاى شما را در برگيرد كه در آن كودكان بيش از آن به نظر مىرسند كه هستند [سنّ و سالشان بيشتر به نظر مىرسد] و جوانان به پيرى مىرسند. مردم به كژراهه مىروند و آن را چونان سنّت خويش مىگزينند و هر گاه بخشى از آن به روش درست تبديل گردد، گفته مىشود سنّت دگرگون شده است و اين در نظر مردم كارى زشت آيد و در پى آن، بلايا