كه در اين روايت از چنين خاكى تعبير به «سَهله» شده و به همين علّت نام «سَهله» شهرت بيشترى براى اين مسجد ارزشمند پيدا كرده؛ چون در سرزمينى است كه پوشيده از شن سرخ‌رنگ است.

امامان و مسجد سهله‌

مسجد سهله يكى از مقدّس‌ترين مكان‌ها بعد از مسجد كوفه شمرده مى‌شود؛ زيرا خانه ادريس نبى و حضرت ابراهيم و عبدصالح خدا، خضر نبى (ع) در اين مسجد قرار دارد.[٣]

به درستى كه برترين مساجد به ترتيب «مسجدالحرام»، «مسجد النّبى»، مسجد كوفه و مسجد سهله مى‌باشد.[٤]

روايات فراوانى درباره مسجد سهله از ائمه معصومان (ع) نقل شده كه به جايگاه و تقدّس اين مسجد و لزوم زيارت آن اشاره دارد. از اميرمؤمنان، على (ع) نقل شده است:

«مسجد ابن‌ظفر مسجد با بركتى است. به خدا قسم در طبقه‌اى از طبقات بالاى اين مسجد (در آسمان) سنگى بسيار بزرگ و سبز رنگ است كه خداوند هيچ پيامبرى را مبعوث نكرده؛ مگر اينكه تصويرى از چهره آن پيامبر بر روى آن سنگ نقش بسته و اين مسجد، همان مسجد سهله است.»[٥]

در روايت ديگرى امام صادق (ع) از ابوحمزه ثمالى درباره عمويشان، زيد پرسيدند:

«آيا عمويم زيد را در شبى كه از شهر خارج شد، ملاقات كردى؟» ابوحمزه پاسخ داد: بله. امام (ع) پرسيدند: آيا در مسجد «سُهَيل» نماز خواند؟ ابوحمزه عرض كرد: مسجد سُهَيل كجاست؟ آيا مرادتان همان مسجد سهله است؟ امام (ع) فرمود:

«بله؛ اگر زيد دو ركعت نماز در مسجد سهله خوانده بود و از خدا امان مى‌خواست، خداوند او را همواره در پناه خويش حفظ كرده بود.»[٦]

علما و مسجد سهله‌

علماى بزرگ، پيوسته ما را بر مداومت بر زيارت مسجد سهله و نماز خواندن در آن تشويق كرده‌اند. عالم بزرگ شيعه، شيخ طوسى در كتاب خويش مى‌گويد:

شايسته نيست كه نمازهاى يوميه واجب، جز در مسجد انجام شود. (مانند اينكه) كسى گذرش به «مسجد سهله» مى‌افتد و در آن نماز مى‌خواند، مستحبّ است كه در وقت بين دو نماز مغرب و عشاء در مسجد حضور داشته باشد.»[٧]

سيد بن طاووس شب‌هاى چهارشنبه به زيارت مسجد سهله مى‌رفت و مى‌گفت:

اگر خواستى به مسجد سهله بروى، در وقت بين نماز مغرب و عشاء در شب چهارشنبه برو كه اين وقت از ساير اوقات فضيلت بيشترى دارد.[٨]

برخى از علما مانند آيت الله شيخ جعفر كاشف الغطاء براى دفع بلا به مسجد سهله پناه مى‌آوردند. خود ايشان مى‌گويد:

در سالى كه طاعون آمد، من به همراه چهل نفر به مسجد سهله پناه برديم و ظاهراً همه اهالى شهر (به جز چند نفرى كه در مسجد سهله بودند)، به سبب بيمارى طاعون فوت كردند و بعد از برطرف شدن اين بيمارى كسى باقى نمانده بود.

شيخ محمّد حسن، صاحب «جواهر» به مسجد سهله علاقه فراوان داشت و هم او بود كه حركت به سوى مسجد سهله در چهارشنبه شب‌ها را پايه‌گذارى كرد و زمانى كه قصد رفتن به مسجد سهله را مى‌نمود، دستور مى‌داد كه خيمه‌ها، وسايل و موادّ غذايى كافى را براى استفاده در زمان استراحت در بين راه شهر «نجف اشرف» تا مسجد سهله آماده كنند. او، شاگردان و اطرافيانش بر اسب‌هاى زين شده سوار مى‌شدند و گروه‌هاى بسيارى از مردم با آنها حركت كرده و شب را در آنجا بيتوته مى‌كردند. احداث ساختمان اين مسجد، مربوط به اين برنامه‌ها بود.

برادر بزرگ‌تر صاحب جواهر، شيخ محمّد حسين كه طلبه‌اى باهوش و مستعدّ بود نيز همراهشان مى‌رفت تا اينكه در يكى از اين سفرها به طور اتّفاقى و از روى اشتباه، مورد اصابت گلوله قرار گرفت و در عنفوان جوانى، در حالى‌كه در مسير مسجد سهله بود، كشته شد.

ماجرا از اين قرار بود: يكى از افرادى كه به دستور شيخ جعفر كاشف الغطاء مشغول فراگيرى آموزش نظامى و تيراندازى در