إرشاد القلوب ت سلگی - دیلمی، حسن بن محمد - الصفحة ٢٨٣ - نامه قيصر به عمر و پاسخ امام

خدا استعانت مى‌جوييم، تا شيطان گمراهمان نكند و اهْدِنَا الصِّراطَ الْمُسْتَقِيمَ‌ يعنى: اين است راه روشن و كسى كه در دنيا عمل شايسته كند، بر راه راست قرار گرفته است و صِراطَ الَّذِينَ أَنْعَمْتَ عَلَيْهِمْ‌ يعنى: نعمتى كه پيش از ما به انبيا و صديقين داد. و ما با اين جمله از او مى‌خواهيم كه به ما هم بدهد و غَيْرِ الْمَغْضُوبِ عَلَيْهِمْ‌ يعنى: نه راه كسانى كه به جاى شكر كفران نعمت خدا كردند و لذا برخى به ميمون تبديل شدند و برخى به خوك، و اينك از خدا مى‌خواهيم كه چون آنان بر ما خشم نورزد و اما وَ لَا الضَّالِّينَ‌ يعنى: تو و امثالت اى پرستنده صليب، پس از عيسى گمراه شده‌ايد، ما از خدا مى‌خواهيم كه چون شما گمراه نگرديم.

(جواب سؤال دوم)- اما آبى كه گفتى: نه از آسمان و نه از زمين است، آبى است كه بلقيس براى سليمان فرستاد و آن را از عرق بدن اسبها در جنگ گرفته بود.

(جواب سؤال سوم)- اما اينكه گفتى: تنفّس مى‌كند ولى روح ندارد، صبح است كه مى‌دمد.

(جواب سؤال چهارم)- اما عصاى موسى نامش «برينه» (كهف) بود و چون روح مى‌گرفت زياد مى‌شد و چون بى‌روح مى‌گشت، نقص مى‌يافت، ده ذراع طول داشت و از «عوسج» بود كه جبرئيل آن را از بهشت براى «شعيب»[١] آورد.

(جواب سؤال پنجم)- اما جاريه يعنى: نخله كه در دنيا هم كافرى مثل تو دارد و هم مؤمنى چون من و در آخرت فقط از آن مؤمن است و ما از فرزندان آدم هستيم (و برادريم) و نخله در بهشت است، نه در جهنم كه در نتيجه مال مؤمن است و خدا مى‌فرمايد:

[١] يكى از انبياء بنى اسرائيل و پدر زن موسى بود( م).