نهادها و تغييرات نهادى در چين - وانگ، فى- لينگ؛ مترجم محمد جواد ايرواني - الصفحة ٢٢٤ - ٣- خلاصه مطالب فصل
از نظر تاريخى، الگوى تخصيص كار مبتنى بر اجتماع و بازارهاى كار اجتماعى، فضاى آزادانه قابل ملاحظهاى را براى اقتصاد چين فراهم آوردهاند. بازارهاى كار اجتماعى با اثبات توانمندى خود در جذب تودههاى عظيمى از نيروهاى كار در مؤسسات اشتراكى نسبتا كارآمد شهرى و به خصوص در مؤسسات دهكدهها و شهركها، به بخش محورى راهبرد اشتغالسازى در جمهورى خلق چين تبديل شدهاند. در كشورى به گستره چين با متجاز از ٢٠٠ ميليون تن «نيروى كار مازاد» در مناطق روستايى و افزون بر ٣٠ ميليون فرد كماشتغال در مناطق شهرى، طبيعتا بازارهاى كار اجتماعى با رشد سريع و قدرت ايجاد اشتغال خود توانستهاند اميدوارىهاى زيادى را به وجود آورند.
بازارهاى كار اجتماعى به عنوان الگوى تخصيص كار مبتنى بر جامعه محلى، بازارگرا و در عين حال نيمه سوسياليست، توانستهاند شايستگى خود را به عنوان جايگزين الگوى آمرانه دولتى تخصيص كار در شهرها و نيز جايگزين الگوى سنتى تخصيص كار مبتنى بر خانواده در مناطق روستايى به اثبات رسانند و در هر دو مورد پيشرفتهايى نيز داشتهاند. آنها توانستهاند خود را چه از قيدوبندهاى خانوادگى و چه از كنترل دولت به گونهاى رها سازند كه جاى كمتريتن مخالفت و اعتراضى را براى اكثر مردم چين، كه به واسطه تأثيرپذيرى از فرهنگ محلى خود به شدت براى هماهنگى و همسويى ارزش قايل هستند، باقى نگذارند. بازارهاى كار اجتماعى، على رغم ايجاد فضاى لازم براى گوناگونى، تنوع و رقابت، خلل چندانى در ساختار سازمانى داخلى ما قبل نوگراى چين، كه هنوز هم به نظر مىرسد از مشروعيت و وجهه بالايى برخوردار باشد، به وجود نياورده است. اين الگوى تخصيص كار لازم است ضمن توجه به افزايش سطح كارآيى و اعمال مديريت بهينه، خود را به گونهاى در نظام رفاهى مبتنى بر سبك و سياق سوسياليزم محلى جاى دهد و يا ويژگىهاى خود را با ويژگىهاى «اقتصاد اخلاقى» خاص اقتصاد و حيات اجتماعى چين درهم آميزد. اصولا بازارهاى كار اجتماعى نوعى اقتصاد شبهبازارى را رواج مىدهند كه از نظر دولت «كمونيستى نو سنتى» آسيب سياسى چندانى ندارد؛ چرا كه «ابزارهاى توليد» مورد استفاده در اين الگو هنوز متعلق