نهادها و تغييرات نهادى در چين - وانگ، فى- لينگ؛ مترجم محمد جواد ايرواني - الصفحة ١٢١ - الگوى تخصيص كار مبتنى بر خانواده
نيز توسط رؤساى خانواده يا طايفه و بر مبناى «نيازهاى» محسوس و هر يك از اعضاى واحد، اتخاذ مىشد. رعايت هنجارهاى اجتماعى، فوق العاده اهميت داشت و امور اقتصادى، نظير كار و كسب، به شدت تحت تأثير ملاحظاتى اخلاقى، همچون رعايت عدل و انصاف و سازگارى با ديگران قرار داشت. بزرگترها و ريشسفيدان واحد، به واسطه مشروعيت ناشى از ارشديت، الگو بودن و برخوردارى از دانش و معلومات بالاتر، قدرت تصميمگيرى و صدور فرمان را در اختيار داشتند. تقسيم كار و ارزيابى ميزان بازدهى افراد غالبا از طريق ابزارها و انگيزههاى غير اقتصادى صورت مىگرفت.
اعمال و رفتارهاى شبهمذهبى، نظير پرستش پيشينيان از اهميت زيادى براى مشروعيت و استمرار اين الگوى تخصيص كار برخوردار بود. كارگران به طور انفرادى داراى تحرك كارى چندان بالايى نبودند، ولى در جمع و به طور خانوادگى، به خصوص در مقام مقايسه با ديگر انواع الگوهاى سنتى تخصيص كار مانند بندگى و بردگى، از تحرك نسبتا قابل توجهى بهره مىبردند. با اين حال در عمل، تحرك خانوادهها، به واسطه اعمال محدوديت ناشى از موقعيت مكان اراضى، آنقدر بالا نبود كه اين الگوى تخصيص كار را از حالت ايستايى و سكون خارج سازد. البته، اعضاى خانواده مجاز بودند براى كمك به تأمين درآمد خانوار، به طور انفرادى و در خارج از چارچوب فعاليتهاى خانوادگى نيز كار كنند.
يكى ديگر از تقسيمبندىهاى اصلى گروه كار در چين، كشاورزان اجارهدار[١] بود.
اين گروه در تركيب با كشاورزان زميندار، بزرگترين گروه دهقانى چين را پس از عهد «كين» تشكيل مىداد(Hu ٩٧٩١ ,٣٣١) . علاوه بر پرداخت اجارهبها به دربار امپراتور، كه صاحب اصلى و نهايى تمام اراضى به شمار مىآمد، كشاورزان اجارهدار ناچار بودند اجارهبهاى جداگانه نيز به بهانه حق كشت و كار بر روى زمين، به ارباب و صاحب ملك بپردازند. اينان عموما نسبت به كشاورزان زميندار داراى وضعيت اقتصادى پايينترى بودند، ولى غالبا به كمك اربابان قدرتمند كه يد طولايى در طفره رفتن از زير بار ماليات داشتند، اجارهبهاى كمترى به دولت مىپرداختند(Hua ٢٨٩١ ,٦ -٠١) . اصولا، اين دو
[١] .Diannong (tenant farmers