عن علىّ بن إبراهيم، عن أبيه، عن ابن أبى عمير، عن أبان بن عثمان رفعه بإسناده، قال: لمّا بلغ عبد الله بن عبدالمطلّب (إلى أن قال) فولد رسول الله٦ عام الفيل لاثنتى عشرة ليلة مضت من ربيع الأوّل يوم الاثنين....[١]

در بحار الأنوار، به نقل از مواليد الأئمّة (كه در جايى، آن را از جهضمى دانسته)، پس از آن كه تولّد را در هفدهم ربيع الأوّل نقل كرده، قول دوم را دوازده ربيع الأوّل ياد كرده است. اين، نشان مى‌دهد كه در روايات شيعى قرن دوم يا سوم، روايت دوازدهم ربيع الأوّل هم بوده است.[٢]

ابن طاووس هم مى‌نويسد:

قد روينا فى كتاب التعريف للمولد الشريف عدّة مقالات أنّ اليوم الثانى عشر من ربيع الأوّل كانت ولادة رسول الله٦فصومه احتياطاً للعبادة بما يبلغ الجهد إليه.[٣]

نكته ديگر، آن است كه ابن طاووس معتقد است كه ما در كتب برخى از اصحاب خود از عجم، يافتيم كه مستحب است در روز دوازدهم، دو ركعت نماز با حمد و سه بار سوره كافرون و ركعت دوم، حمد با سه بار قل هو الله، خوانده شود.[٤] اين هم مى‌تواند شاهدى بر آن باشد كه شيعيان عجم، ولادت را دوازدهم ربيع الأوّل مى‌دانسته‌اند.

ب. هفدهم ربيع الأوّل

اين نظريه، در ميان شيعيانْ شهرت يافته و قديمى‌ترين مورّخ رسمى تواريخ شرعى ـ كه كتابش برجاى مانده ـ ، يعنى شيخ مفيد، در رساله مسار الشيعة و برخى از آثار ديگر خود، هفدهم ربيع الأوّل را روز ولادت دانسته است. علاّمه شوشتري مى‌نويسد:

ما پيش از شيخ مفيد، به هيچ عبارتى دست نيافتيم كه روز هفدهم را روز ولادت بداند.[٥]

ضمن اشاره به اين كه در تاريخ أهل البيت ـ كه كهن‌ترين متن درباره تواريخ شرعى اهل بيت: است ـ يادى از روز تولّد پيامبر خدا٦ نشده است.[٦]

با اين توجّه بايد گفت كه عبارت شيخ مفيد، هسته اصلى باور شيعيان به تعيين روز هفدهم براى ولادت پيامبر خدا٦است:

و فى السابع عشر منه مولد سيدنا رسول الله٦ عند طلوع الفجر من يوم الجمعة فى عام الفيل، و هو يوم شريف عظيم البركة و لم يزل الصالحون من آل محمّد: على قديم الأوقات يعظمونه

[١]. بحار الأنوار، ج١٥، ص٢٤٨.

[٢]. كتاب المبعث و المغازي (به كوشش: رسول جعفريان، قم، ١٣٧٥ش)، ص٣٦ (به نقل از: كمال الدين، ص٩٦؛ تفسير القمي، ج١، ص٣٧٣).

[٣]. كمال الدين، ص١٩٦.

[٤]. بحار الأنوار، ج١٥، ص٢٥٠.

[٥]. الإقبال، ص٥٩٩.

[٦]. همان.