برص فقط سلول‌هاي سازندة رنگ را در لايه سطحي پوست از بين مي‌برد و به هيچ وجه به عمق پوست و گوشت و استخوان صدمه‌اي نمي‌زند... اين بيماري تنها پوستي بوده و بي‌خطر است و عامل عفوني در ايجاد آن دخالت ندارد.[١]

برص، پيسي و لک و پيس، در اين سخنان يک بيماري تلقي شده و يکسان تعريف شده‌اند.

نحوه کاربرد ماده «برص» در قرآن و روايات و احکامي که در فقه بر اين عنوان مترتب شده، با تلقي فوق چندان هماهنگ به نظر نمي‌رسد. ماده «برص» دو بار در قرآن به صورت صفت به کار رفته است و شفاي آن و شفاي کور مادر زاد و زنده ساختن مردگان از جمله معجزات حضرت عيسي٧ برشمرده شده است.[٢] بيان شفاي عارضة بي‌خطري كه پيامدي جز تغيير رنگ پوست ندارد، در رديف معجزاتي چون زنده ساختن مردگان و شفاي كور مادر زاد تناسب چنداني ندارد.[٣] در احاديث نيز اگر از بيماري ديگري همراه اين بيماري نامي برده شده، آن بيماري بيش‌تر جذام و جنون است. احکام فقهي مترتب بر آن
نيز مانند:

ابتلاي زن به «برص» مجوز بر هم زدن ازدواج از سوي شوهر است.[٤]

فرد مبتلا به «برص» نبايد عهده‌دار حضانت كودك گردد.[٥]

امامت فرد مبتلا به جذام و برص مكروه است.[٦]

ابتلاي برده به جذام و برص و زمين‌گيري موجب آزادي اوست.[٧]

اگر برده‌اي تا يک سال بعد از فروخته شدنش به «برص» مبتلا شود، خريدار حق فسخ دارد.[٨]

در حد و اندازه تعريف امروزين «برص» به نظر نمي‌رسد؛ زيرا با توجه به اهتمام و ارزشي كه اسلام براي تشكيل و بقاي خانواده قايل است و از طلاق نهي فرموده، اين نوع نگرش به خانواده با تجويز منحل ساختن آن، به علت وجود بيماري‌اي كه اثري جز تغيير رنگ پوست ندارد، هماهنگ و متناسب نيست. به اين مورد ضميمه كنيد كه شريعت كوري يك چشم را ـ اگرچه از پيش از عقد بوده باشد ـ مايه بر هم خوردن ازدواج ندانسته، چگونه ممكن است تغيير رنگ پوست را عامل فسخ نكاح معرفي کند؟ همچنين در احکام ديگر.

[١]. همان، ج٣، ص١٥، باب ماء الحمام و الماء الذي تسخنه...، ح٥.

[٢]. نهج البلاغه، کلمات قصار ٣١٢.

[٣]. سوره مائده، آيه١١٠ و ر.ک: سوره آل عمران، آيه ٤٩.

[٤]. فرهنگ پزشكي دورلند.

[٥]. ر.ك: مجموعه مقالات و گفتارهاي دومين سمينار ديدگاه‌هاي اسلام در پزشکي، بخش دوم.

[٦]. سوره آل عمران، آيه ٤٩؛ سوره مائده، آيه ١١٠.

[٧]. ر.ك: «مفهوم برص در قرآن و ارتباط آن با مسائل پزشکي».

[٨]. جواهر الکلام، ج٣٠، ص٣٣١. اين حکم مشروط به اين است که بيماري قبل از عقد ايجاد شده و مرد از آن بي‌اطلاع باشد.