دوم، هجدهم جمادى الثانى، كه شيخ صدوق در كتاب النبوة آورده است.[١] اگر اين تاريخ درست باشد، تولّد بايد دوازدهم ربيع الأوّل باشد كه دوره حمل بيش از نُه ماه نباشد.[٢]

سوم، روز عاشورا، بر اساس روايتى كه ابن عساكر آورده است:

حمل برسول الله٦ فى يوم عاشوراء فى المحرّم.[٣]

وقت ولادت

كلينى دو نقل دارد: نخست، وقت زوال، و ديگرى، وقت طلوع شمس. در منابع ديگر، وقت طلوع شمس يا طلوع فجر آمده است. در روايتى تأكيد شده است كه «ولد ليلاً».[٤]

بيرونى، در آثار الباقية، تولّد در شب را مسلّم دانسته و با آن، خبرى را كه تولّد را در روز دانسته، نقد كرده است. علاّمه مجلسى معتقد است كه مشهور ميان شيعه و اهل سنّت، طلوع فجر است؛ امّا برخى، وقت زوال هم گفته‌اند.[٥]

سال ولادت

رايج‌ترين تطبيق براى سال ولادت، «عام الفيل» است. در اين زمينه نيز اختلافات فراوانى وجود دارد؛ بخصوص در منابع اهل سنّت كه سال ولادت و تناسب آن با عام الفيل، مختلف ذكر شده است؛ امّا چنان كه گفته شده، در ميان شيعيان، تقريباً همگى اتّفاق بر اين دارند كه تولّد، در عام الفيل بوده است.[٦] از قدمای مورخان اهل سنت، خلیفة بن خیاط نیز بر این باور است که در مورد تولد حضرت در عام الفیل اتفاق نظر وجود دارد.[٧]

رساله مولودیه در دفاع از باور ثقة الاسلام کلینی به تعیین روز ولادت رسول در دوازدهم ربیع الاول

آقا رضی‌الدین محمد قزوینی (م ١٠٩٦ق) از علمای بنام نیمه دوم قرن یازدهم هجری و نویسنده چندین اثر از جمله ضیافة الاخوان است. کتاب معروف او ـ که تاکنون به چاپ نرسیده ـ لسان الخواص است. از وی رساله‌های فراوانی برجای مانده که یکی از آنها همین رساله مولودیه است که در مباحث گذشته، شرحی از چگونگی آن به دست دادیم. اکنون این رساله را بر اساس نسخه شماره ١٦٨٧١ کتابخانه

[١]. تاریخ الخمیس، ج١، ص١٨٥؛ السیرة‌ الحلبیة، ج١، ص٨٥.

[٢]. بحار الأنوار، ج١٥، ص٢٥٢.

[٣]. به نقل از الإقبال، ص٦٢٣.

[٤]. ر.ك: تواريخ النبي والآل، ص٢٠. اين برداشت، براساس روايتى از امام باقر٧ است كه نهايت دوره حمل، نه ماه است، نه بيش‌تر. (الكافي، ج٥، ص٥٢، ح ٣)

[٥]. البداية والنهاية، ج٢، ص٢٦١.

[٦]. بحار الأنوار، ج١٥، ص٢٦٠.

[٧]. همان، ص٢٤٩.