بى‌ترديد، مقصود از اين روايات، اين نيست كه تهيه غذاهاى گوناگون مازاد بر نياز و يا پرخورى از آنها، اسراف نيست! يا اگر انسان، در و ديوار خانه‌اش را هر روز با عطر و گلاب شستشو دهد، مانعى ندارد؛ بلكه اين را مى‌رسانَد كه گشاده‌دستى در تهيه غذاهاى لذيذ و نوشيدنى‌هاى گوارا و عطرهاى دلپذير، در حدّ ميانه‌روى، اسراف محسوب نمى‌شود؛ چنان كه در روايتى ديگر از امام صادق٧ آمده است:

لَيسَ فيما أصلَحَ البَدَنَ إسرافٌ... إنّما الإسرافُ فيما أتلَفَ المالَ و أضَرَّ بالبَدَنِ؛[٤]

در آنچه بدن را سالم نگه مى‌دارد، اسراف نيست...؛ بلكه اسراف، در چيزهايى است كه مال را تلف مى‌كند و به بدن، زيان مى‌رساند.

در همه اين موارد، مقصود، يك چيز است و آن، دفع توهّم صدق اسراف، بر مصارفى است كه گشاده‌دستى در آنها نه تنها نكوهيده نيست، بلكه نيكو و پسنديده است.

پنج. فرق اسراف و تبذير

پيش از اين، توضيح داديم كه «اسراف»، به معناى تجاوز از حد اعتدال در هر كار است؛ امّا «تبذير» از ريشه «بذر»، به معناى پاشيدن دانه است. هنگامى كه اين واژه، در مباحث اقتصادى به كار مى‌رود، به معناى مصرف كردن مال، به صورت غير منطقى و نارواست. معادل كلمه «تبذير» در فارسى، «ريخت و پاش» است.

تبذير، نوعى اسراف شمرده مى‌شود؛ چنان كه در برخى از روايات، به اين مطلبْ تصريح شده است:

إنَّ التَّبذيرَ مِنَ الإسرافِ؛[٥]

همانا تبذير، [نوعى] از اسراف است.

[١]. المحاسن، ج٢، ص١٦٢، ح١٤٤٤.

[٢]. بحار الانوار، ج٦٩، ص٢٦١.

[٣]. الكافي، ج٦، ص٥١٢، ح١٦.

[٤]. ميزان الحكمة، ج٥، ص٢٨٧، ح٨٦٨٣.

[٥]. الكافي، ج٣، ص٥٠١، ح١٤.