ادبيات شيعه وارد شده بود. همه اين افراد به خاطر آراي غلو و گرايش‌هاي الحادي معروف بودند و به دليل همين نظريات از جريان غالب تشيع در زمانشان و همچنين در بعد، كنار نهاده شده بودند.[١]

به طور نمونه مي‌توان به روايت زير اشاره كرد:

عن ابي عبد الله٧ قال: هكذا انزل الله «لقد جائكم رسول من انفسنا عزيز عليه ما عنتنا حريص علينا بالمومنين رئوف رحيم».[٢]

ملاحظه مي‌شود كه روايت مذكور، كلمات «انفسكم»، «عنتم» و «عليكم» را در آيه آخر سوره توبه به «انفسنا»، «عنتنا» و «علينا» تغيير داده است و اين تغيير، از نظر مفهومي، در ارتباط با عقايد غلات معنا پيدا مي‌كند. علامه عسكري در مورد اين روايت مي‌نويسد:

روايت مذكور در الكشاف (ج٢، ص٢٢٣) هم آمده است و بنابر‌اين مي‌توان گفت كه برخي از غلات، اين قرائت را از مكتب خلفا گرفته و سندي براي آن ساخته و به امام صادق٧ نسبت داده‌اند و آن‌گاه كليني، اين روايت را از سهل بن زياد غالي در كتاب الكافي آورده است.

٣. جعل و تصرف

پديده جعل، شاخصه مهمي‌ است كه بايد در ارتباط با فعاليت‌هاي غاليان، مورد توجه جدي قرار گيرد. البته شايد برخي،‌ جعل حديث به معناي اين‌كه جعل كننده، تمام متن حديث را با معاني و الفاظ آن ساخته و براي آن سندي درست كند، نوعي خيال‌پردازي بدانند، امّا بايد اعتراف كرد كه در ميان روايات تحريف هم، رواياتي وجود دارد كه غاليان آن را جعل كرده‌اند و سپس به مصادر روايي ما راه يافته‌اند.[٣]

براي نمونه، احمد بن محمد بن ابي نصر نقل مي‌كند كه موسي بن جعفر٧ به من مصحفي داد و فرمود: در آن نگاه نكن! من آن را باز كردم و سوره Gلَمْ يَكُنِ الَّذِينَ كَفَرُواF را در آن خواندم. در لابه‌لاي آن هفتاد تن از قريشيان را با نام و نشان ديدم. آن‌گاه، امام٧ پيام فرستاند كه مصحف را باز بفرستم.[٤]

گفته شده كه اين حديث از ساخته‌هاي اهل غلو است و در جعلي بودن اين حديث، همين بس كه امام٧، مصحف را به كسي بدهد، امّا به او بگويد، در آن نگاه مكن، كه اين كاري عبث است، و بر فرض اگر چنين كتابي وجود داشته، بايد از ميراث ائمه: باشد؛ پس چگونه امام٧ اين ميراث مهم را به فردي كه خويشتن‌دار نيست مي‌سپارد؟![٥]

شاهد مهمي براي جعل و دست بردن در احاديث، حديث زير است. عياشي از علي بن حسن بن فضال، از حمران بن اعين روايت نموده است كه حكم بن عتيبه نقل نموده كه وي روايتي از امام سجاد

[١]. الموضوعات في الاثار و الاخبار، ص١٥٠.

[٢]. المفردات في‌ غريب القرآن، ص٣١.

[٣]. بحار الانوار، ج٤٠، ص٩٤.

[٤]. همان، ج٩٢، ص٩٧.

[٥]. همان، ص٩٢.