٣. اين احاديث با عصمت پيامبر٦ (بر اساس برخي تقريرها كه عصمت را شامل همه امور ديني و دنيوي پيامبر مي‌داند)،[١] ناسازگار است؛ چون به طور صريح، سخن از خطاي پيامبر٦ گفته شده است و دكتر سروش نوشته است كه «چون درختان كم بار شدند، به اشتباه خود پي برد».[٢] اين اشتباه به معناي آن است كه پيامبر٦ در امور علمي ـ كه تأثيرات اقتصادي و اجتماعي دارد ـ خطا كرده باشد كه اين مطلب با عصمت پيامبر٦ در امور ديني (نه شخصي) منافات دارد.

٤. اين احاديث از بعد ديگر با قرآن و سنت ناسازگار است؛ چرا كه از طرفي، بر اساس آيات و روايات و سنت، پيامبر٦ در امور دين و بسياري از امور دنيا مرجع مردم است و در امور حكومت، سياست، قضاوت،‌ جنگ و... دخالت مي‌كند كه همگي امور دنيوي است؛ همان طور كه آيات قرآن در مورد مسائل اقتصادي، سياسي، حقوقي و.. مطالب و تكاليفي را بيان مي‌كند و در اين امور دنيوي دخالت مي‌كند و از طرف ديگر، لزوم اطاعت از پيامبر٦ بر اساس آيات قرآن[٣] مطلق است و شامل همه ابعاد مي‌شود. مسائل هدايتي در قرآن و احاديث شامل امور دنيوي و اخروي مي‌شود و در اسلام، اين دو از هم تفكيك ناپذير است؛ ولي در احاديث فوق، امور ديني و دنيوي مردم جدا شده و پيامبر٦ مرجع امور ديني معروف شده است و امور دنيوي را شأن مردم معرفي كرده است؛ به خصوص آن‌كه در برخي روايات تعبير «ان كان شيئاً من امر دنياكم» آمده است كه شامل همه جزئيات امور دنيوي مي‌شود؛ در حالي كه بسياري از امور دنيوي مثل امور قضايي و امور اقتصادي و.... نمي‌تواند از احكام ديني و حكومت اسلامي جدا باشد و به صورت كلي به مردم واگذار شود.

٥. اين احاديث با شأن و شخصيت پيامبر٦ سازگار نيست؛[٤] چرا كه يك شخصيت عادي نيز حاضر نمي‌شود كه با گمانه‌زني امور كشاورزي مردم دخالت كند و آنها را گرفتار زيان مالي كند؛ چه رسد به پيامبر خدا. البته لازم است امور تخصصي به متخصصان واگذار شود، ولي هرگاه پيامبر٦ و معصومان در اين امور دخالت كردند، از روي جهل و خطا آلود وارد نمي‌شوند؛ يعني مي‌توانند وارد نشوند، ولي اگر اظهار نظر كردند، سخنان حق و صحيح مي‌گويند، و گرنه اعتبار آنها مخدوش مي‌شود و اعتماد به گفتار آنها از بين مي‌رود.

٦. تقسيم سخنان پيامبر٦ به دو دسته ظني (شخصي) و الهي مشكلات جدي را در باب حجيت و اعتبار سنت پيامبر٦ به وجود مي‌آورد؛ يعني نمي‌توان به احاديث صادره از پيامبر٦ اعتماد كرد، مگر آن‌كه آن حضرت مطلبي را مستقيم از خدا نقل كند؛ در حالي كه اكثر احاديث پيامبر٦ و سنت عملي ايشان از اين نظر ساكت است.

[١]. سوره حجر، آيه ٢٢.

[٢]. سوره رعد، آيه ٣؛ سوره يس، آيه ٣٦؛ سوره ذاريات، آيه ٤٩.

[٣]. الوافي، ج١، ص٢٨٥ - ٢٩٠، ح ١٣؛ وسائل الشيعة، باب ٩ من ابواب صفات القاضي، ح٢١ و....

[٤]. ر.ك: كشف المراد في شرح تجريد الاعتقاد، ص٣٤٩.