علوم حدیث - علوم حدیث - الصفحة ٦ - تحليلى بر احاديث نفى قضاى غير حتمى
چند مورد به نام کتاب وی با عنوان کتاب الاخبار تصریح کرده است.[١] از یک عبارت مسعودی چنین بر میآید که کتاب را از طریق ابوالعباس بن عمار شنیده و بدان دسترسی داشته است.[٢] در جای دیگری نیز از طریق همین ابن عمار از نوفلی نقل کرده است.[٣] این همان احمد بن عبیدالله بن عمار کاتب ثقفی مورخ شیعی (م ٣١٤ق) صاحب کتاب المبیضة فی اخبار آل ابی طالب است که پیش از این به تفصیل اشاره کردیم که ابوالفرج اصفهانی از طریق او اخبار نوفلی را روایت کرده است. در واقع، میتوان تصور کرد که اصل کتاب الاخبار در اختیار مسعودی بوده، اما از طریق ابن عمار ثقفی مجاز به روایت آن بوده است.[٤]
١٠. ابوالعباس احمد بن ابراهیم حسنی (م ٣٥٣ق) در کتاب المصابیح (یمن، ٢٠٠٢م، مؤسسة الامام زید بن علی) هفت مورد.[٥]
١١. ابوالفرج اصفهانی (م ٣٥٦ق) در مقاتل الطالبیین و الاغانی.
الف. مقاتل الطالبیین
گذشت که به احتمال بسیار زیاد، بنیاد کتاب مقاتل الطالبیین روی کتاب المبیضة ثقفی بوده که آن هم در همین موضوع بوده، قرار داشته است. البته مداينی و تنی چند نفر دیگر هم آثاری با عنوان اسماء من قتل من الطالبیین یا عناوین دیگر، اما در همین موضوع داشتهاند. یکی از منابع مهم کتاب المبیضة کتاب الاخبار نوفلی بوده و به همین جهت، تعدادی از روایات نوفلی از طریق المبیضة در مقاتل الطالبیین ابوالفرج وارد شده است.
محمد بن علی بن حمزه علوی نیز کتابی در این موضوع داشته است که ابوالفرج، فراوان از آن در مقاتل نقل کرده است.[٦] اگر سند مشکلی نداشته باشد، در یک مورد محمد بن علی بن حمزه از نوفلی نقل کرده است (بنگرید به نخستین مورد از موارد ذیل). از قضا در این مورد، نقل نوفلی، نه طریق ابنعمار ثقفی، بلکه از طریق همین محمد بن علی بن حمزه به مقاتل راه یافته است.
گویا نقلهای دیگری هم در مقاتل از نوفلی هست که از غیر طریق ابن عمار آورده شده است؛ نمونه آن خبر عیسی بن زید بن علی است که ابوالفرج آن را از طریق عیسی بن حسین ورّاق از نوفلی نقل کرده و در پایان میگوید که آنچه من از ابن عمار ثقفی دارم، برخلاف این نقل است. روشن نیست مقصودش آن است که آنچه ابن عمار از نوفلی دربارۀ نقل کرده با این نقل مخالف است یا ابن عمار از کسی دیگر آن گزارش، اما متفاوت را داشته است.
[١]. تاریخ بغداد، ج٤، ص٢٥٢.
[٢]. همان، ص٧.
[٣]. معجم الادباء، ج١، ص٣٦٦.
[٤]. عیون اخبار الرضا ٧، ج١، ص٦٩-٧٢ و ٧٩-٨٠ و ٨٥-٨٨، ٢، ١٤٢-١٤٣ و ٢٢٤.
[٥]. امالی الطوسي، ص٤٦٣-٤٧٢، ٥٤٣، ٥٧٤-٥٧٥.
[٦]. شرح نهج البلاغه، ج٥، ص٥.