علوم حدیث - علوم حدیث - الصفحة ٣٤٣ - پژوهشهاي خاورشناسان درباره نهجالبلاغه
به هر روی، نقلهای شیعی وی چندان هست که اطمینان حاصل کنیم که وی در جمع شیعیان امامی بوده و بر خلاف مورخانی که گرایشهایی چون تشیع عراقی دارند، او را یک شیعه امامی اصیل بدانیم. با این حال، شگفت آن است که با وجود این روایات در منابع کهن، رجالشناسان کهن و متأخر توجهی به شناخت شخصیت او نداشتهاند.
شاید لازم باشد بیفزاییم که نه تنها نجاشی، بلکه ابنندیم نیز ـ که متقدم بر وی بوده و دستی بر آثار کهن داشته ـ وی را نشناخته و نامی از وی در متن موجود الفهرست نیست. فقهای قرون بعدی نیز با وی آشنایی نداشتهاند؛ از جمله مقدس اردبیلی وقتی به یک روایت او از امام هادی٧ اشاره میکند، او را فردی مجهول معرفی مینماید.[١]
از متأخران، مامقانی در تنقیح المقال، ذیل نام وی، صرفاً اشارتی به چند حدیث او دارد و مینویسد که وی در طریق صدوق در کتاب الفقیه قرار گرفته است. اشارتی هم به روایت وی در الکافی دارد. مرحوم تستری، با همه دقتی که در این قبیل موارد دارد، در قاموس،[٢] تنها عبارت ابوالفرج را در مذمت وی آورده و همین مقدار نشان داده است که شخصیت حدیثی او را با شخصیت تاریخی او تا حدودی تطبیق کرده است؛ اما از این بالاتر نرفته است. در معجم رجال الحدیث،[٣] در سه مدخل جدا، با احتمال این که بسا یکی باشند، از او و روایاتش در منابع حدیثی شیعه یاد شده است. احادیثی که از طریق نوفلی از امامان نقل شده، عبارت است از:
١. از نوفلی از حسن بن صالح از برخی از اصحابش روایت کرده است:
أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ عَلِيِّ بْنِ مَهْزِيَارَ قَالَ رَأَيْتُ أَبَا جَعْفَرٍ٧ يَمْشِي بَعْدَ يَوْمِ النَّحْرِ حَتَّى يَرْمِيَ الْجـَمْرَةَ ثُمَّ يَنْصَرِفُ رَاكِباً وَ كُنْتُ أَرَاهُ مَاشِياً بَعْدَ مَا يُحَاذِي الْمـَسْجِدَ بِمِنًى. قَالَ وَ حَدَّثَنِي عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ سُلَيْمَانَ النَّوْفَلِيُّ عَنِ الْحـَسَنِ بْنِ صَالِحٍ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِهِ قَالَ، نَزَلَ أَبُو جَعْفَرٍ٧ فَوْقَ الْمـَسْجِدِ بِمِنًى قَلِيلا عَنْ دَابَّتِهِ حَتَّى تَوَجَّهَ لِيَرْمِيَ الْجـَمْرَةَ عِنْدَ مَضْرِبِ عَلِيِّ بْنِ الْحـُسَيْنِ٧، فَقُلْتُ لَهُ، جُعِلْتُ فِدَاكَ لِمَ نَزَلْتَ هَاهُنَا؟ فَقَالَ، إِنَّ هَاهُنَا مَضْرِبَ عَلِيِّ بْنِ الْحـُسَيْنِ٧ وَ مَضْرِبَ بَنِي هَاشِمٍ وَ أَنَا أُحِبُّ أَنْ أَمْشِيَ فِي مَنَازِلِ بَنِي هَاشِمٍ.[٤]
٢. مورد دیگری که ارتباط علی بن محمد نوفلي را با امام جواد٧ نشان میدهد، چنین است:
محمد بن علی بن محبوب از موسی بن جعفر بغدادی از علی بن محمد بن سلیمان النوفلی، قَالَ: كَتَبْتُ إِلَى أَبِي جَعْفَرٍ الثَّانِي٧ أَسْأَلُهُ عَنْ أَرْضٍ أَوْقَفَهَا جَدِّي عَلَى الْـمُحْتَاجِينَ مِنْ وُلْدِ فُلانِ بْنِ فُلانٍ الرَّجُلِ الَّذِي يَجْمَعُ الْقَبِيلَةَ وَ هُمْ كَثِيرٌ مُتَفَرِّقُونَ فِي الْبِلادِ وَ فِي وُلْدِ الْوَاقِفِ حَاجَةٌ شَدِيدَةٌ
[١]. مروج الذهب، ج٣، ص٧٩.
[٢]. ج٣، ص١٠٩.
[٣]. ج٢، ص٢١٦.
[٤]. ج١، ص١٥٤.