یعقوب بن یزید از ابن ابی‌عمیر و او از هشام بن سالم از محمد بن مسلم روایت کند که به امام صادق٧ گفتم: ما روایاتی از احادیثمان را نزد عامۀ مردم می‌یابیم. [آیا این احادیث صحیح هستند؟]. محمد بن مسلم گوید که امام صادق٧ به من فرمود: شاید ندیده باشی که رسول خدا بخشید و بخشید، امام سپس به راست و چپ و مقابل و پشت سر اشاره کرد و ادامه داد که پناهگاه‌های علم و روشنی امر و کلام آخرِ میانِ مردمْ نزد ما اهل‌بیت است.[١]

شایستۀ ذکر است که تمام راویان زنجیرۀ سند روایت فوق، از راویان ثقه و ممدوح هستند.[٢] بر این اساس، تردیدی در صحت سندی حدیث وجود ندارد.

شاید بتوان گفت که تعبیر امام٧ از جملۀ «بلی، رسول خدا بخشید و بخشید و بخشید»، کنایه از وجود روایات صحیح در میان اهل‌سنّت است؛ چنان‌که پاسخ مثبت امام٧ و کلام علامه مجلسی بر این نکته دلالت دارند. علامه مجلسی در توضیح این روایت می‌نو‌یسد که مقصود امام از این سخن، آن است که پیامبر٦ علوم خود را در همه جا گستراند و به همگان تعلیم داد. پس چگونه ممکن است که نزد عامۀ مردم، یعنی اهل تسنّن، سخنان آن حضرت موجود نباشد؟[٣]

روایات دیگری از امام علی٧ و صادقین٨ در جوامع حدیثی مبنی بر وجود روایات صحیح نبوی نزد اهل‌سنّت نقل شده است.[٤] این دسته روایات نشان از آن دارند که ائمۀ اطهار: وجودِ روایات صحیح از پیامبر٦ در میان اهل تسنّن نبوده و مانعی در بهره‌گیری از آنها ندانسته و استناد به آنها را جایز برشمرده‌اند.

روایت دیگری که می‌توان در جواز نقل حدیث از اهل‌سنّت به آن استناد جست، روایتی منقول از امام صادق٧ است. از آن حضرت نقل است که در صورت عدم دستیابی به حکم یک مسأله می‌توان به روایات امام علی٧ از طریق اهل‌سنّت مراجعه کرد:

از امام صادق٧ روایت شده است که هرگاه حادثه‌ای برای شما اتفاق افتاد که حکم آن را از روایات ما نیافتید، به آنچه عامۀ مردم [یعنی اهل‌سنّت] از امام علی٧ نقل می‌کنند، مراجعه کرده و بر پایۀ آنها عمل کنید.[٥]

[١]* استادیار دانشگاه قم.

[٢]. سوره نحل، آيه ٤٤؛ سوره جمعه، آيه ٢.

[٣]. المیزان، ج١، ص٨ و ٩ و ج٣، ص٨٦.

[٤]. زبدة البیان فی أحکام القرآن؛ نور البراهین فی أخبار السادة الطاهرین، ج١، ص١٨٢؛ تفسير الصافي، ج١، ص٣٥؛ مقدمة جامع التفاسیر، ص٩٣.

[٥]. تفسیر القرآن العظیم، ج١، ص٤.