علوم حدیث - علوم حدیث - الصفحة ١٠١ - بررسي روايات وارده در فضيلت اهل بيت در سورة انسان
در بعضي از اسانيدم آمده است كه صدقه علي٧ و فاطمه٣ بر مسكين و يتيم و اسير در
سه شب اتفاق افتاده است. پس ممكن است كه اولين شب از آن سه شب، شب ٢٥ ذي حجّه بوده باشد.
از روايات در اين مورد است كه گفت: علي٧ به نزد يكي از همسايگانش كه شمعون بن حاريا نام داشت و پشم ريسي ميكرد، رفت و گفت: آيا ممكن است كه مقداري پشم بدهي تا دختر پيامبر٦ در مقابل سه صاع جو براي تو بريسد؟ گفت: آري... (مثل روايات پيشين). حضرت فاطمه٣ پنج قرص نان پخت كه براي هركدام يك نان برسد. علي٧ نماز را با پيامبر٦ خواند... مسكيني آمد و درخواست غذا كرد. علي٧ دستور داد كه غذا را بدهند. همگي اطاعت كردند. روز و شبشان را بدون غذا سپري كردند و تنها آب خوردند. در روز دوم، فاطمه٣ صاع دوم را آرد و نان كرد... اين بار يتيمي آمد و گفت: سلام بر شما اهل بيت محمد٦! من يتيمي از اولاد مهاجرين هستم كه پدرم در روز عقبه شهيد شد. مرا طعام دهيد كه خدا شما را از غذاهاي بهشت اطعام كند. علي٧ دستور داد نان را ببخشند. دو روز و شب را سپري كردند و جز آب چيزي نخوردند. در روز سوم نيز فاطمه٣ صاع سوم را نان كرد و اين بار اسير آمد و علي٧ دستور داد كه نان را اعطاء كنند و سه روز و شب را جز آب چيزي نچشيدند.
روز چهارم، علي٧ با حسنين پيش پيامبر٦ رفتند كه همانند جوجه از شدت گرسنگي بر خود ميلرزيدند. وقتي پيامبر٦ ايشان را ديد، فرمود: يا اباالحسن، چه چيز سختي بر شما ميبينم؟ سپس با هم به منزل فاطمه٣ رفتند؛ درحالي كه ايشان در محراب بود و از شدت گرسنگي شكمش به پشت چسبيده بود و چشمانش به گودي افتاده بود. وقتي پيامبر٦ ايشان را ديد، فرمود: واغوثاه يا الله! اهل بيت محمد٦ از گرسنگي ميميرند. پس جبرييل٧ آمد و Gهَلْ أَتَى عَلَى الْإِنسَانِ حِينٌ مِنَ الدَّهْرِ... إِنَّمَا نُطْعِمُكُمْ لِوَجْهِ اللَّـهِ لَا نُرِيدُ مِنكُمْ جَزَاءً وَلَا شُكُوراًF تا آخر سوره را آورد.
ابنطاووس در ادامه ميگويد كه محمد بن غزالي، علاوه بر آنچه ثعلبي ذكر كرده، آورده است: بر اهلبيت پيامبر٦ مائدهاي از آسمان نازل شد و سه روز آن را خوردند. و بعد ميگويد كه نزول مائده را موفق احمد مكي خوارزمي نيز در المناقب[١] روايت كرده است.
زمخشري نيز متذكر نزول مائده شده است؛ ولي آن را در وقتي كه ما متذكر شديم، نگفته است.[٢]
ابن طاووس در ادامه ميگويد كه حديث نزول اين آيات از سورة «هل اتي» را علي بن احمد واحدي نيشابوري در اسباب النزول[٣] آورده و ديگران نيز متذكر آن شدهاند.[٤]
نقد و بررسي روايت
الف. نقد سند: هر چند ابن طاووس گفته كه به طرق متعدد نقل ميكنيم، ولي براي رواياتش سند ارائه نكرده و لذا مرسل است.
[١]. الخرائج والجرائح، ج٢، ص٥٣٩ ـ ٥٤٠؛ بحار الانوار، ج٣٥، ص٢٤٣ ـ ٢٤٤.
[٢]. كشف الغمة، ج١، ص٣٠٧ ـ ٣١٠؛ المناقب، ص٢٦٩ ـ ٢٧٧.
[٣]. الكشاف، ج٦، ص٢٧٨ ـ ٢٧٩؛ مجمعالبيان، ج١٠، ص٦١٢.
[٤]. مصباح المتهجد، ص٧٦٧.