رویت را برگردان از آن کس که از ذکر ما روبرگردانده است و جز همین زندگی دنیا غرض و هدفی ندارد. اینها حد علم و سطح فکرشان همین است، سطح فکرشان پایین است.

علاقه به امور دنیا، علاقه به زن و فرزند و مال و ثروت و جاه و قدرت، سنت و فطرت الهی است، وسیلۀ گردش و چرخش زندگانی این جهان است. اگر این علایق گرفته شود از بشر، اجتماع انسانی می‌خوابد، دیگر نه برای زندگانی دنیا زمینه‌ای باقی می‌ماند و نه برای زندگی آخرت. حرکت زندگی و کمال زندگی و حیات آدمی متوقف بر آن علایق است. و اما سرگرم شدن به آن علایق و رضایت و قناعت و اکتفا کردن به آنها نه تنها موجب پیشرفت و ترقی نیست، موجب مزاحمت است، موجب رکود و توقف است. بشری که جز این علایق چیزی را نمی‌شناسد و واقف شده است بر اینها، حیوانی بیش نیست. پس زاهد و تارک دنیا کیست؟ آن کسی است که دنیا را به حسب روح و مقامات روحی خود طی کرده و به آخرت رسیده است.

گذشته از اینکه [سرگرم شدن به علایق دنیوی موجب] رکود و توقف و سکون است، موجب خرابی خود همین زندگی است. آیا گمان می‌کنید حرص هم می‌تواند دنیا را اداره کند؟ آیا طمع قادر است دنیا را به خوبی بچرخاند؟ آیا خشم و شهوت قادر است به جهان نظم بدهد؟ آیا شکم‌پرستی و زن‌پرستی و پول‌پرستی و جاه‌پرستی -که همۀ اینها تعبیراتی است از دلخوش بودن و قانع بودن به زندگی دنیا و تمرکز تمایلات و میل‌ها در این چیزها- آیا اینها

[١]. نجم / ٢٩ و ٣٠.[٢]. اعراف / ١٧٥.