و اما راجع به قسمت دوم، یعنی به کار بردن فریب و خدعه در سیاست و منحرف شدن از اصول صراحت و صداقت و وفا. اتفاقاً کسی که در یک قسمت دیگر از دنیای اسلامی داعیۀ زعامت و خلافت داشت معاویه بود که از حیله گرترین و خدعه کارترین مردم روزگار بود و از توسل به هیچ وسیله ای خودداری نمی‌کرد و از همین راه هم به مقاصد شوم و پلید خود می‌رسید. روی همین جهت روش سیاسی حضرت با روش سیاسی معاویه در همان زمان مورد مقایسه قرار می‌گرفت و بعضی که پیشروی معاویه را در مقاصد شوم و پلیدش می‌دیدند تأسف می‌خوردند که چرا علی علیه السلام راهی را پیش گرفته که این جور موفقیتها در پی ندارد و بعضی این را به حساب دهاء و زیرکی معاویه می‌گذاشتند. روی این جهت است که مکرر علی علیه السلام در اطراف روش سیاسی خود توضیحاتی می‌دهد و از سیاست خود دفاع می‌کند و می‌گوید مربوط به وفور فهم و ذکاء نیست. در یک جا می‌فرماید: گمان نکنید که معاویه از من تیزبین تر است؛ نه، این طور نیست، او خدعه و فجور و تبهکاری در سیاست به کار می‌برد و من از آن بیزارم. هدف او یک هدف شوم و پلید است و از هر راه پلید هم شد ولو به وسیلۀ آدمکشی و هتک نوامیس و وعده و وعیدهای دروغ و نامۀ دروغ به اطراف نوشتن و با غارت بردن و ارعاب کردن باشد، به سوی مقصودش می‌رود. برای هدف پلید، اسباب و ابزار و طرق پلید می‌شود انتخاب کرد. اما من که به خاطر اصول عالی اسلامی و انسانی قیام به امر کرده ام و هدفم اصلاح انسانیت و مبارزه با این زشتیها و خرابکاریهاست نمی‌توانم پا روی هدف خودم بگذارم و سیاستی مبنی بر ظلم و ستم و دروغپردازی پیش بگیرم. اگر نبود که غدّاری و مکاری و منافق گری مبغوض خداوند است، آنوقت می‌دیدید