می‌فرماید: کافرانی از اهل کتاب[١] و همچنین از مشرکین جدایی پذیر[٢] نبودند، تا وقتی که برسد برای آنها دلیل روشن[٣] . مقصود از اینکه «کافران از اهل کتاب و مشرکین (یا: کافرانی از اهل کتاب و مشرکین[٤] ) جدا شدنی نبودند تا وقتی که دلیل روشن برای آنها بیاید» چیست؟ از چه چیزی جدا شدنی نبودند؟

در اینجا چند سؤال وجود دارد: اول اینکه می‌فرماید «مِنْ اَهْلِ الْکتابِ». «مِنْ» در زبان عربی در موارد متعددی استعمال می‌شود و معانی متعددی دارد. در اینجا دو معنا محتمل است: یکی اینکه «مِنِ» بیانی باشد و دیگر اینکه «مِنِ» تبعیضی باشد. اگر آن را بیانی بگیریم معنی عبارت این است: «کافران که عبارتند از اهل کتاب و مشرکین» و اگر آن را تبعیضی بگیریم این طور می‌شود : «کافرانِ از اهل کتاب و مشرکین» و در واقع چنین می‌شود: «کافرانی از اهل کتاب و مشرکین» که مقصود بعضی از اهل کتاب و مشرکین است. سؤال دوم: اینها از چه چیزی جدا شدنی نبودند؟ آن چیزی که اینها به آن چسبیده بودند یا آن چیز به اینها چسبیده بود، چیست؟ سؤال سوم: گفته‌اند طبق قاعده اینجا باید به جای «حَتّی تَأْتِیهُمُ الْبَینَةُ» می‌فرمود: «حَتّی اَتیهُمُ الْبَینَةُ» و معمولا هم در ترجمه‌ها این فعل مضارع را ماضی ترجمه می‌کنند: تا بینه برای آنها آمد؛ و حال آنکه خود لفظ می‌گوید: تا برای آنها بینه بیاید. البته در زبان عربی استعمال مضارع به

[١] . یعنی پیروان كتابهای آسمانی: یهود، نصاری و احتمالا مجوس.

[٢] . «منفكّ» یعنی جدا شونده.

[٣] . «بینه» یعنی دلیل روشن.

[٤] . اینكه دو جور عرض می‌كنم، دلیل دارد كه بعد توضیح می‌دهم.