این سوره با سوگند و قسم آغاز می‌شود. می‌فرماید: وَ الْعَصْرِ یعنی سوگند به عصر. اینجا دو مسئله هست: یکی اینکه اساسا سوگند خوردن قرآن که کلام خداست یعنی چه[١] ؟ دوم اینکه معنی «عصر» چیست؟

معنی سوگند خوردن خدا

اما مسئله قسم و سوگند. از خصوصیات قرآن مجید این است که خداوند مکرر به انواعی از مخلوقات خودش قسم می‌خورد، از قرآن مجید و پیغمبر اکرم گرفته (مثل اینکه می‌فرماید: ق وَ الْقُرْآنِ الْـمَجیدِ[٢] ، یا : یس. وَ الْقُرْآنِ الْحَکیمِ[٣] یا راجع به رسول اکرم می‌فرماید: لَعَمْرُک[٤] اِنَّهُمْ لَفی سَکرَتِهِمْ یعْمَهونَ[٥] ) تا خورشید و ماه و ستارگان و شب و روز و اوقات مختلف شبانه روز مانند صبح، ضحی[٦] و لیل. می‌فرماید: وَ الضُّحی[٧] قسم به ضحی، آن وقتی که عالم روشن می‌شود، یا: وَ اللَّیلِ[٨] قسم به شب، یا: قسم به آسمان، قسم به زمین، قسم به نفس انسان، قسم به اسبهای دونده در میدان جنگ؛ اسبهایی که قهرمانانه در میدان جنگ می‌دوند، آنگاه که

[١] . در جاهای متعددی از قرآن سوگند آمده است.

[٢] . ق / ١.

[٣] . یس / ١ و ٢.

[٤] .یعنی قسم به جان تو.

[٥] . حجر / ٧٢.

[٦] . یعنی اوایل روز، وقتی كه آفتاب برآمده و روشنی خودش را افكنده است. نمی‌دانم آیا در فارسی تعبیریمرادف «ضحی» هست یا نه. ]ظاهرا در فارسی «چاشتگاه» می‌گویند: فرهنگ فارسی عمید ج ١ / ص ٧٢٣.[

[٧] . ضحی / ١.

[٨] . لیل / ١.