اولا این سوره از سوره‌هایی است که با سوگند آغاز شده است: وَ الْعَصْرِ سوگند به عصر. درباره سوگندهای قرآن فراوان بحث کرده‌ایم، دیگر تکرار نمی‌کنیم، فقط آنچه که مربوط به اینجا می‌شود عرض می‌کنیم.

در آیات بسیاری از قرآن، ما سوگندِ به زمان در میان سوگندها می‌بینیم، منتها این سوگندها مختلف است: سوگندِ به روز، سوگندِ به شب، سوگندِ به قسمتی از شبانه روز: وَ ضُحیها[١] آنگاه که روز بالا می‌آید، در حدود ربع اول روز؛ سوگند به قسمتی از شبانه روز که به یک اعتبار از شب حساب می‌شود به یک اعتبار از روز؛ یعنی اول طلوع صبح، که در حسابهای اسلامی معمولا جزء روز شمرده می‌شود. وقتی که ما در روز روزه می‌گیریم، از اول طلوع صبح امساک می‌کنیم. و هریک از این قسمها یک حکمت و فلسفه خاصی دارد که اهمیت آن مُقْسَمٌ به[٢] را نشان می‌دهد که ارزش روز برای انسان چه ارزشی است، ارزش شب چه ارزشی است، ارزش بین‌الطلوعین چه ارزشی است و ارزش ضُحی چه ارزشی است.

مقصود از «عصر»

اینجا سخن از «عصر» است. مقصود از «عصر» در اینجا چیست؟ در میان احتمالاتی که داده‌اند دو احتمال، بیشتر و از آن دو احتمال یکی بیشتر

[١] . شمس / ١.

[٢] . ]چیزی كه به آن قسم خورده شده است.[