آشنایی با قرآن ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٧٩
هیچ تفاوتی با یکدیگر ندارند. این گونه نیست که یک زمین از نظر معنوی با برکت و طیب و خیر باشد و زمین دیگری خبیث، بلکه همه سرزمینها از این جهت علیالسویهاند. ولی گاهی به واسطه یک امر عارضی و عرضی، یک سرزمین تبدیل میشود به یک سرزمین مبارک. مثال سادهاش این است: فرض کنید شما برای زمینی که مثل همه زمینهای دیگر است صیغه وقف میخوانید و این زمین، میشود مسجد و معبد. از همان ساعتی که شما صیغه وقف خواندید و اینجا شد معبد، دیگر با همسایهاش فرق کرد. یعنی اگر مثلا زمینی که چسبیده به این زمین است تنجیس بشود، بر کسی واجب نیست آن را تطهیر کند، ولی این زمین تنجیس کردنش حرام است و اگر نجس بشود بر همه افراد واجب است که آن را تطهیر کنند. یعنی این زمین برای خودش آداب و احترامی پیدا میکند، چون مسجد شده. قبلا هم همین زمین بود، نه خاکش را عوض کردهاند نه سنگش را، ماده همان ماده است، ولی از وقتی که مسجد شد، دیگر مثلا در آن، حرف دنیا زدن مکروه است، در حالی که در جاهای دیگر مکروه نیست، یا مثلا شعر خواندن در آن مکروه است، در حالی که در جاهای دیگر مکروه نیست. برای خودش یک سلسله آداب پیدا میکند مخصوص به خودش؛ یعنی مبارک شد، فقط به همین دلیل که ما آن را مسجد قرار دادیم.
سرزمینها هم همین طور است. البته خداوند متعال از ازل میداند که فلان سرزمین به چه دلیل محل برکت میشود. اینکه در علم خدا این سرزمین مبارک بوده یک مسئله است، و اینکه خودش ذاتا با سرزمینهای دیگر فرق داشته باشد مسئله دیگری است.