ایمان پیامبر به موفقیت و پیروزی خود کلّا لَئِنْ لَمْ ینْتَهِ لَنَسْفَعآ بِالنّاصِیةِ. ناصِیةٍ کاذِبَةٍ خاطِئَةٍ. فَلْیدْعُ نادِیهُ. سَنَدْعُ الزَّبانِیةَ[١] . این آیات می‌خواهد بگوید که کار از این حرفها گذشته و اراده الهی تعلق گرفته به این که دین خدا و دین توحید، شرک را در هم نوردد و از بین ببرد. این ـ به اصطلاح امروز ـ جبر تاریخ و ضرورت تاریخ است. (البته من از این تعبیر در اینجا خیلی خوشم نمی‌آید، چون یک مفهوم خاصی دارد.) اینها یا باید تسلیم بشوند یا در هم کوبیده و خرد و دورریخته خواهند شد.

کلّا از این مقوله مگو، مقوله دیگر: لَئِنْ لَمْ ینْتَهِ. این خیلی عجیب است. از جمله نکاتی که در قرآن مجید باید خیلی به آن توجه کرد این است که[٢] پیغمبر اکرم از روز اول با ایمان کامل به موفقیت و پیروزی خودش مبعوث شد. چنین ایمانی از نظر شرایط ظاهری زمان آنقدر غیر منطقی بود که معمولا در این طور جاها می‌گویند: «دیوانه شده که این حرفها را می‌زند! چه می‌گوید؟! مثل اینکه حساب دستش نیست!». مردی یتیم و در شهر خودش ـ و در واقع در قریه و قصبه خودش[٣] ـ از نظر ظاهری بی‌حیثیت (حیثیت به پول و عشیره بود و پیغمبر اینها را نداشت، فقیر و یتیم بود) که فکرش هم با دیگران نمی‌خواند و همان قوم و خویش‌های نزدیکش هم با او مخالف بودند، ناگهان پیدا شده و دعوتی و

[١] . علق / ١٥ ـ ١٧.

[٢] . این مطلب را بسیاری از فرنگیها هم قبول كرده‌اند، بر خلاف تبلیغی كه برخی دیگر از آنها و بعضی ازمتجددین ما می‌كنند.

[٣] . مكه الان شهر است ولی در آن زمان یك ده بوده؛ البته نسبت به آن چادرها یك شهر بوده ولی چگونهشهری؟! مثل قریه و قصبه بوده.