آشنایی با قرآن ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٨٩
است نه غیر او. او منحصرا لَمْ یولَدْ است نه غیر او. پس لَمْ یکنْ لَهُ کفُوآ اَحَدٌ.
«کفْو» یعنی همتا، همشأن، همدوش، هم پایه. دو موجود همشأن را کفو میگویند. مثل اینکه در ازدواج میگویند آیا پسر و دختر کفو یکدیگرند؟ یعنی همشأن یکدیگر هستند؟ قبل از اسلام شأنیت اجتماعی معتبر بود؛ اگر دختر از طبقه اشراف بود پسر از طبقه پایینتر یا برعکس، میگفتند این ازدواج درست نیست چون اینها کفو یکدیگر نیستند. اسلام فرمود: اَلمُؤْمِنُ کفْوُ الْ مُؤْمِنَةِ[١] . همین قدر که دو نفر مؤمن شدند کفو و همشأن یکدیگر هستند.
به بیان دیگر: این همه که گفتیم هو، الله، احد، صمد، لَمْ یلِدْ، لَمْ یولَدْ، آیا غیر خدا هم داریم هُوَیی، احدی، صمدی، اللّهی، لم یلدی، لم یولدی؟ نه، وَ لَمْ یکنْ لَهُ کفُوآ اَحَدٌ برای او همشأن نیست، هیچ کسی و هیچ چیزی. یک وقت درباره مَلَک این حرف را نزنید، یا درباره پیغمبر این حرف را نگویید، یا درباره علی این حرف را نگویید. مثلا یک وقت علی را نگویید ای احد! علی را نگویید لم یلد، علی را نگویید لم یولد، علی را نگویید صمد، علی را نگویید هو. وَ لَمْ یکنْ لَهُ کفُوآ اَحَدٌ همشأنی با ذات او نیست. پس این صفاتی که ما ذات او را به آن توصیف کردیم انحصارا از آنِ اوست.
جمله «وَ لَمْ یکنْ لَهُ کفُوآ اَحَدٌ» درست مفهوم توحید را میرساند؛ یعنی آنچه که در توصیف ذات او گفتهایم، منحصرا مال خودش است. گذشته از اینکه خود کلمه «احد» هم دلالت میکند بر یگانگی و اینکه همشأنی برای خدا نیست، ولی این جمله به این مطلب تصریح و تأکید میکند.
[١] . وسائل الشیعه ج ٢٠ / ص ٦٧.