که فتح و گشودن ]آمدند.[ نصرت یعنی پیروزی و غلبه بر دشمن، بر افراد؛ فتح یعنی گشودن یک شهر. فتح را در مورد پیروزی بر افراد استعمال نمی‌کنند، نصر را هم در مورد شهر استعمال نمی‌کنند. در مورد انسانها نصر استعمال می‌کنند، در مورد شهرها فتح. آن وقتی که پیروزی بر دشمنها و آن روزی که فتح مکه به وجود آمد و رسید. کلمه «جاءَ» به کار رفته: روزی که اینها آمدند. کأ نّه اینها مسافری هستند که باید بیایند و آمدند. چرا قرآن این جور تعبیر کرده؟ چون قرآن وعده پیروزی کامل و وعده فتح مکه را قبلا داده بود. مسلمین که به گفته پیغمبر اکرم ایمان داشتند می‌دانستند که اینها یک امور آمدنی است و خواهد آمد. قرآن می‌گوید آن روزی که اینهایی که انتظار آمدنشان را دارید، بیایند.

وَ رَأیتَ النّاسَ یدْخُلونَ فی دینِ اللهِ اَفْواجآ آن روزی که ببینی مردم فوج فوج و گروه گروه به دین خدا وارد می‌شوند. بعد چه؟ عجیب این است: بعد که چنین دیدید و سراسر جزیرة‌العرب در واقع تسلیم شد و دیگر نیروی قابل توجهی در جزیرة‌العرب نیست که در مقابل اسلام مقاومت کند، قرآن می‌گوید: فَسَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّک تسبیحِ آمیخته به ستایش کن پروردگار خودت را و استغفار کن او را که او توبه‌پذیر است. در حدیث است که وقتی که این سوره نازل شد پیغمبر اکرم فرمود: این، خبر مرگ من است. قرآن می‌گوید کاری که تو داشتی دیگر تمام شد، بعد از این تو چندان وظیفه‌ای از این نظر نداری، به خود بپرداز. در تفسیر صافی از کافی نقل می‌کند که امّ سلمه گفت :

کانَ رَسولُ اللهِ صَلَّی اللهُ عَلَیهِ وَ آلِهِ بِآخِرَةٍ لا یقومُ وَ لا یقْعُدُ وَ لا یجیئُ وَ لا یذْهَبُ اِلّا قالَ: سُبْحانَ اللهِ وَ بِحَمْدِهِ، اَسْتَغْفِرُ اللهَ وَ اَتوبُ اِلَیهِ. فَسَأَ لْناهُ عَنْ ذلِک، فَقالَ: «اِنّی اُمِرْتُ بِها» ثُمَّ قَرَأَ