آشنایی با قرآن ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٠
ذکر میکند: خَلَقَ الاِْنْسانَ مِنْ عَلَقٍ. در سوره مؤمنون[١] میفرماید: ما انسان را از خلاصه و شیره کشیدهای از گِل آفریدیم، بعد او را نطفه قرار دادیم در قرارگاه محکم و استواری، بعد نطفه را به علقه تبدیل کردیم و بعد علقه را به مضغه.
مقصود از «علق»
اغلب، مفسرین گفتهاند مقصود از کلمه «عَلَقه» خونِ بسته است؛ نطفه پس از آنکه در رحم قرار گرفت بعد از مدتی به شکل خون بسته درمیآید[٢] . حال مقصود از «عَلَق» در اینجا چیست؟ آیا مقصود همان علقه است؟ پس چرا اینجا «علق» گفته و آنجا «علقه»؟ و بعلاوه «علقه» یکی از مراحل وسط است؛ یا باید میگفت انسان را از خاک آفریدیم و یا باید میگفت انسان را از نطفه آفریدیم. ذکر کردن یکی از مراحل وسط در خلقت انسان، تناسبی ندارد. پس مقصود چیست؟
نظر بعضی از دانشمندان معاصر درباره «عَلَق»
بعضی از علمای عصر ما[٣] گفتهاند: یکی از معانی «عَلَق» زالوست[٤] . اینجا قرآن مطلبی را گفته که در آن عصر نمیتوانستند بفهمند. مقصود از
[١] . آیات ١٢ ـ :١٤ وَ لَقَدْ خَلَقْنَا الاِْنْسانَ مِنْ سُلالَةٍ مِنْ طینٍ. ثُمَّ جَعَلْناهُ نُطْفَةً فی قَرارٍ مَكینٍ. ثُمَّ خَلَقْنَا النُّطْفَةَ عَلَقَةًفَخَلَقْنَا الْعَلَقَةَ مُضْغَةً...
[٢] . چون مفسرین قدیم خیال میكردند كه تمام نطفه وقتی كه در رحم قرار میگیرد منشأ تكوّن بچه میشود.
[٣] . نمیدانم چه كسی برای اولین بار این حرف را زده.
[٤] . زالو حیوانی است كه در آب یا در بدن حیوانهای دیگر پیدا میشود و احیانا وارد حلق اسب و امثال آنمیشود. خاصیت زالو این است كه خون را میمكد و آنقدر میمكد كه شكمش بزرگ میشود و میافتد.