بدين سان، دلائل جواز تبرك به آثار اولياى خدا، روشن گشت و نيز معلوم گرديد كه تبرك به اولياى خدا، با اصل يگانه پرستى، هماهنگى كامل دارد وازشرك و دو گانه پرستى، بيگانه است، زيرا شرك و پرستش غير خدا، بدان معنا است كه در كنار پرستش خدا، موجود ديگرى را نيز خدا بدانيم و يا كارهاى خدايى را به وى نسبت دهيم، به طورى كه اورا دراصل هستى و يا اثر بخشى، مستقل وبى نياز از خدا قلمداد نماييم.

درحالى كه مسلمانان، آثار اولياى خدا را مانند خود آنان، مخلوق و آفريده خدا مى دانند، كه هم دراصل وجود و پيدايش خود و هم درمنشأ آثار بودن، نيازمند به خداوند يگانه اند.

پيروان اسلام، تنها به پاس احترام پيشوايان خود و پيشتازان دين خدا، وبه منظور ابراز محبت بى شائبه خود نسبت به آنان، بدان آثار، تبرك مى جويند.

اگر امت اسلامى به هنگام زيارت حرم پيامبر و ياران واهل بيت آن حضـرت ضـريح را مى بوسند، ويا در و ديوار را لمس مى كنند، تنها بدان جهت است كه به پيامبـر گرامـى و عتـرت او و رهبران خود عشق مى ورزند و اين، يك مسأله عاطفى انسانى است كه در وجود يك انسان شيفته، تجلَّى مى كند.

***