تفسيراحسن‌الحديث - قرشی، سید علی اکبر - الصفحة ٤٤٦ - شرحها

کلمه‌ها

یؤس: ناامید. صیغه مبالغه است از یأس، همچنین است قنوط.
لا یسئم: سأم: خستگی و ملالت.
ضراء: ضرر. آن اسم مؤنث است، در قاموس و اقرب الموارد هست که آن به هر گرفتاری گفته می‌شود اعم از بدنی و مالی و غیره.
نا: نأی: دور شدن. «نأی فلانا و عنه: بعد عنه».
شقاق: مخالفت و جدایی. در اقرب الموارد دشمنی و مخالفت گفته و گوید:
حقیقتش آنست که هر یک در شقی غیر از شق رفیقش باشد.
افاق: افق: ناحیه و طرف. چنان که در نهایه و قاموس و مفردات گفته آفاق: اطراف.

شرحها

آیه اول و دوم و سوم، حال انسان را بررسی می‌کند و آن اینکه: انسان به وقت نعمت و رفاه، طاغی و متکبر و به وقت گرفتاری، نالان و مأیوس است، به عبارت دیگر: نه در نعمت می‌تواند خود را حفظ بکند و نه در نقمت. علت کفر و انکار حق نیز همین است، که به حکم إِنَّ الْإِنْسانَ لَیَطْغی أَنْ رَآهُ اسْتَغْنی در مقابل حق می‌ایستد.
آن گاه فرموده: اگر قرآن از جانب خدا باشد و قبول نکنید، از همه گمراهترید گویا: مراد آنست که احتمال صدق آن نیز، شما را وادار می‌کند که