تفسيراحسن‌الحديث - قرشی، سید علی اکبر - الصفحة ٢٥٢ - شرحها

بزرگی است که شما از آن رو گردانید.
٦٩- ما کانَ لِی مِنْ عِلْمٍ بِالْمَلَإِ الْأَعْلی إِذْ یَخْتَصِمُونَ این آیه و آیه بعدی توجیه «نبأ عظیم- منذر» است یعنی من به عنوان یک بشر، علمی به ملاء اعلی و اختصام شیطان با ملائکه درباره سجده آدم نداشتم بس آنچه می‌گویم از روی وحی می‌گویم، به نظرم منظور از «یختصمون» گفتگوی ملائکه با ابلیس است درباره سجده آدم، معلوم می‌شود که پس از فرمان پروردگار با هم مخاصمه کرده‌اند، بالاخره ابلیس به سجده حاضر نشده است.
در مجمع البیان و المیزان گفته: اختصام همانست که در آیات وَ إِذْ قالَ رَبُّکَ لِلْمَلائِکَةِ إِنِّی جاعِلٌ فِی الْأَرْضِ خَلِیفَةً ... اما آنجا گفتگو با خداست نه مخاصمه میان خود.
در روایات آمده: که اختصام آنها در کفارات و درجات است کفارات یعنی وضو گرفتن در سرمای شدید و رفتن به جماعت و انتظار نماز بعد از نماز درجات یعنی افشاء سلام و اطعام طعام و نماز خواندن در شب وقتی که مردم در خوابند ولی این روایات با آیه سازگار نیست.
٧٠- إِنْ یُوحی إِلَیَّ إِلَّا أَنَّما أَنَا نَذِیرٌ مُبِینٌ یعنی علمی به ملاء اعلی نداشتم آنچه می‌گویم وحی است و به من وحی نمی‌شود مگر آنکه من انذار کننده‌ام.
٧١- إِذْ قالَ رَبُّکَ لِلْمَلائِکَةِ إِنِّی خالِقٌ بَشَراً مِنْ طِینٍ از اینجا جریان خلقت آدم و سجده ملائکه شروع می‌شود، علت نقل این ماجرای ظاهرا آنست که ریشه مخالفت با حق از اینجا آغاز می‌شود، «طین» به گل خشکیده نیز گفته می‌شود.
٧٢- فَإِذا سَوَّیْتُهُ وَ نَفَخْتُ فِیهِ مِنْ رُوحِی فَقَعُوا لَهُ ساجِدِینَ