پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٠٧ - ٢- قرآن و علوم ديگر انبيا
ملاقات با پدر و مادر و برادران در ميان است از قول يوسف چنين مىگويد: رَبِّ قَدْ آتَيْتَنى مِنَ الْمُلْكِ وَ عَلَّمْتَنى مِنْ تَأْوِيلِ الْاحَادِيثِ: «پروردگارا بخش (عظيمى) از حكومت به من دادى و مرا از تعبير خوابها آگاه ساختى» (يوسف ١٠١).
گرچه بعضى از مفسّران در مورد تفسير «تأويل الاحاديث» احتمال ديگرى غير از علم تعبير خواب ذكر كردهاند و گفتهاند منظور از آن تفهيم اسرار كتب الهيه و دقائق سنن انبياء عليه السلام است [١] ولى با توجه به مجموع آيات چهارگانه فوق، و واژه «تأويل» كه تناسب زيادى با مسأله تفسير خوابها دارد و قرائن ديگر منظور همان علم تعبير خواب است كه بسيارى از مفسّران آن را برگزيدهاند. [٢]
گرچه علم تعبير خواب در نظر بعضى چندان جدّى نيست، ولى با شواهد و قرائن عينى فراوانى كه در اين زمينه وجود دارد معلوم مىشود كه اين يك واقعيت است، و براى كسانى كه از آن آگاهى داشته باشند مىتواند راهگشا باشد، شرح اين سخن را در تفسير نمونه ذيل آيه ٦ يوسف آوردهايم.
بعلاوه قرآن مجيد نيز بر آن صحّه گذارده، و نمونه عجيبى از آن را ارائه داده و نشان مىدهد كه سرنوشت كشور بزرگى همچون مصر به وسيله تعبير خواب حساب شده يوسف دگرگون گشت، همان دگرگونى در سرنوشت خود يوسف نيز اثر گذارد، و او را به بالاترين مقام حكومت در مصر رسانيد.
شك نيست كه علم تعبير خواب چيزى نيست كه از نظر منطق عقل پايههاى رسالت بر آن استوار باشد، ولى در عين حال خداوند بهره زيادى از آن را نصيب يوسف كرد.
[١]. در تفسير روح المعانى (جلد ١٢، صفحه ١٨٦) اين تفسير از بعضى از مفسّران نقل شدهاست و نيز مفسّر بزرگ طبرسى در جلد ٥، صفحه ٢١٠ ذيل آيه ٦ سوره يوسف آن را به عنوان يكى از اقوال ذكر كرده است.
[٢]. مجمعالبيان، ذيل آيه ١٠١، روحالمعانى، ذيل آيه ٢١، قرطبى، ذيل آيه ٦، روحالبيان ذيل آيه ٦ و فىظلال القرآن ذيل آيه ١٠١ سوره يوسف.