پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣١ - ٨- رفع اختلاف
هميشه انسانها از اختلاف رنج مىبرند و جوامع بشرى در آتش اختلاف سوخته و مىسوزند، و نيروهاى عظيم و امكانات فراوان به خاطر آن بر باد مىرود؛ نيروها و امكاناتى كه اگر به جا خرج مىشد محيط جهان را گلستان مىكرد.
از سوى ديگر مسلّماً انسانها به تنهايى قادر به رفع اختلاف از ميان خود نيستند؛ چرا كه علم آنها به حقايق از هر جهت محدود است؛ بعلاوه خودخواهىها كمتر اجازه مىدهد زير بار حقوق هم بروند، ولى انبياء؛ كه علمشان از درياى بىپايان و اقيانوس بيكران علم خدا سرچشمه مىگيرد، و در سطحى ما فوق ديگر انسانها قرار دارند، مىتوانند نقش مهمى در برطرف ساختن اختلافات داشته باشند.
درست است كه دنياى مادى دنياى حجابها است؛ و لذا اختلاف به هر حال از زندگى مردم دنيا برچيده نمىشود، ولى مطمئناً به طور نسبى مىتوان آن را در پرتو تعليمات انبياء برطرف نمود.
لذا در نهمين آيه مورد بحث اشاره به اين هدف كرده، و مىفرمايد: «مردم (در آغاز) امت واحدى بودند؛ (بتدريج جوامع و طبقات پديد آمد و اختلافاتى پيدا شد؛ در اين حال) خداوند، پيامبران را برانگيخت؛ تا مردم را بشارت و بيم دهند و كتاب آسمانى را، كه به سوى حق دعوت مى كرد، با آنها نازل نمود؛ تا در ميان مردم، درباره آنچه اختلاف داشتند، داورى كند» كَانَ النَّاسُ امَّةً وَاحِدَةً فَبَعَثَ اللَّهُ النَّبِيّينَ مُبَشِّرِينَ وَ مُنْذِرِينَ وَ انْزَلَ مَعَهُمُ الْكِتَابَ بِالْحَقِّ لِيَحْكُمَ بَيْنَ النَّاسِ فِيمَا اخْتَلَفُوا فِيهِ [١]
«امت» در اصل به گفته راغب در مفردات به هرگروه و جماعتى اطلاق مىشود كه نوعى وحدت در ميان آنها حاكم است، از نظر دين و آيين، يا زمان واحد، يا مكان واحد، خواه اين امر جنبه اختيارى داشته باشد يا غير اختيارى.
البته اين واژه به معناى خود عقيده نيز آمده است؛ (زخرف- ٢٢ و ٢٣) و گاه به معناى نفس زمان آمده هم است؛ (يوسف- ٤٥ و هود- ٨) و در آيه مورد بحث
[١]. سوره بقره، آيه ٢١٣.