پيام قرآن
(١)
جلد هفتم
٩ ص
(٢)
پيشگفتار
٩ ص
(٣)
فلسفه بعثت پيامبران از ديدگاه قرآن
١٣ ص
(٤)
تفسير و جمعبندى (فلسفههاى دهگانه بعثت)
١٨ ص
(٥)
1 و 2 تعليم و تربيت
١٨ ص
(٦)
3- اقامه قسط و عدل
٢٢ ص
(٧)
4- آزادى انسانها
٢٤ ص
(٨)
5- نجات از ظلمات
٢٧ ص
(٩)
6- بشارت و انذار
٢٨ ص
(١٠)
7- اتمام حجّت
٢٩ ص
(١١)
8- رفع اختلاف
٣٠ ص
(١٢)
10- دعوت به حيات و زندگى انسانى
٣٦ ص
(١٣)
9- تذكر و يادآورى (نسبت به فطريات و مستقلّات عقليه)
٣٣ ص
(١٤)
1- فلسفه بعثت در روايات اسلامى
٣٨ ص
(١٥)
2- فلسفه بعثت در ترازوى عقل
٤١ ص
(١٦)
الف- انسان قادر بر قانونگذارى دقيق نيست
٤١ ص
(١٧)
ب هماهنگى تكوين و تشريع
٤٤ ص
(١٨)
ج تربيت عملى
٤٦ ص
(١٩)
3- منطق مخالفان بعثت
٤٨ ص
(٢٠)
ويژگىهاى عمومى پيامبران
٥٤ ص
(٢١)
1- صدق گفتار
٥٧ ص
(٢٢)
2- پايبند بودن به وعدهها و پيمانها
٥٨ ص
(٢٣)
3- امانت
٦٠ ص
(٢٤)
4- علاقه و دلسوزى فوق العاده
٦١ ص
(٢٥)
5- اخلاص و بىنظرى كامل
٦٣ ص
(٢٦)
6- نيكوكارى و احسان
٦٥ ص
(٢٧)
7- عدم ترس از غير خدا
٦٦ ص
(٢٨)
8- توّكل مطلق بر خداوند
٦٨ ص
(٢٩)
9- اخلاص بىمانند
٦٩ ص
(٣٠)
10- نرمش و حسن خلق و محبّت
٧٠ ص
(٣١)
11- پيروزى در آزمايشهاى سخت
٧٢ ص
(٣٢)
شرايط رسالت
٧٥ ص
(٣٣)
تقوا و عصمت
٧٥ ص
(٣٤)
چگونه آلودگان، منادى تقوا شوند؟
٧٨ ص
(٣٥)
اهل بيت عليهم السلام كيستند؟
٩٠ ص
(٣٦)
تنزيه انبياء
١٠١ ص
(٣٧)
1- آدم عليه السلام
١٠١ ص
(٣٨)
2- نوح عليه السلام
١٠٧ ص
(٣٩)
3- ابراهيم عليه السلام
١٠٩ ص
(٤٠)
4- يوسف عليه السلام
١١٦ ص
(٤١)
5- موسى عليه السلام
١٢٠ ص
(٤٢)
6- داوود عليه السلام
١٢٩ ص
(٤٣)
7- سليمان عليه السلام
١٣٣ ص
(٤٤)
8- يونس عليه السلام
١٤٠ ص
(٤٥)
9- پيغمبر اسلام صلى الله عليه و آله و سلم
١٤٤ ص
(٤٦)
افسانه آيات شيطانى و افسانه غرانيق
١٦١ ص
(٤٧)
نقد روايات مربوط به افسانه غرانيق
١٦٥ ص
(٤٨)
اقوال و آرا در مسأله عصمت انبياء
١٧١ ص
(٤٩)
دلايل عقلى بر عصمت انبياء
١٧٧ ص
(٥٠)
1- عوامل درونى
١٧٧ ص
(٥١)
2- دليل اعتماد
١٨٠ ص
(٥٢)
3- نقض غرض و عقيم ماندن اهداف بعثت
١٨٢ ص
(٥٣)
4- اغراى به جهل و تشويق به خطا ممكن نيست
١٨٤ ص
(٥٤)
5- عدم شايستگى غير معصوم براى دريافت وحى
١٨٦ ص
(٥٥)
چند سؤال
١٨٨ ص
(٥٦)
6- دلايل ديگر
١٨٧ ص
(٥٧)
1- آيا معصوم بودن انبيا جنبه «جبرى» دارد؟
١٨٩ ص
(٥٨)
2- آيا معصوم بودن با مسأله تقيّه سازگار است
١٩٢ ص
(٥٩)
مقام علمى انبيا
١٩٦ ص
(٦٠)
علم اسما چيست؟
١٩٧ ص
(٦١)
1- حدود علم پيامبران
٢٠١ ص
(٦٢)
2- قرآن و علوم ديگر انبيا
٢٠٣ ص
(٦٣)
منابع علم پيامبران
٢١٠ ص
(٦٤)
انبيا و علم غيب
٢١٧ ص
(٦٥)
نتيجه مجموعه آيات علم غيب
٢٣٣ ص
(٦٦)
روايات علم غيب
٢٣٧ ص
(٦٧)
محدوده علم غيب و چگونگى آن
٢٤٢ ص
(٦٨)
اثبات علم غيب پيشوايان از طريق عقل
٢٤٦ ص
(٦٩)
علوم ديگر پيامبران در قرآن مجيد
٢٤٨ ص
(٧٠)
1- تعلّم موسى از خضر
٢٤٨ ص
(٧١)
2- آگاهى داوود از تهيه وسيله دفاعى
٢٥٠ ص
(٧٢)
3- آگاهى يوسف از تعبير خواب
٢٥١ ص
(٧٣)
4- آگاهى از منطق الطير
٢٥٢ ص
(٧٤)
طرق شناخت سفيران الهى
٢٥٥ ص
(٧٥)
راه اول- اعجاز، نخستين دليل نبوت
٢٦٠ ص
(٧٦)
1- حقيقت اعجاز چيست؟
٢٦٨ ص
(٧٧)
2- رابطه اعجاز و نبوّت
٢٧٤ ص
(٧٨)
3- تفاوت معجزات انبيا با يكديگر
٢٧٦ ص
(٧٩)
4- سحر با معجزه پهلو نزند
٢٧٧ ص
(٨٠)
5- منطق منكران اعجاز
٢٨٣ ص
(٨١)
راه دوّم- بررسى محتواى دعوت انبياء
٢٩٠ ص
(٨٢)
راه سوّم- گردآورى قرائن
٢٩٢ ص
(٨٣)
روحيه متهم و سوابق او
٢٩٣ ص
(٨٤)
راهنمايىهاى قرآن در زمينه اين دو دليل
٢٩٥ ص
(٨٥)
راه چهارم- گواهى پيامبران پيشين
٢٩٩ ص
(٨٦)
مسأله وحى
٣٠٤ ص
(٨٧)
چگونگى ارتباط با جهان غيب
٣٠٤ ص
(٨٨)
طرق ارتباط با عالم غيب
٣٠٦ ص
(٨٩)
1- اقسام وحى و چگونگى آن در روايات اسلامى
٣١١ ص
(٩٠)
2- وحى در گفتار فلاسفه قديم و جديد
٣١٣ ص
(٩١)
اصول كلّى دعوت انبيا
٣١٩ ص
(٩٢)
همه پيامبران در يك مسيرند
٣٢٥ ص
(٩٣)
پيامبران در قرآن مجيد
٣٤٠ ص
(٩٤)
1- عدد پيامبران در حاديث اسلامى
٣٤٤ ص
(٩٥)
2- پيامبران اولوالعزم در قرآن
٣٤٥ ص
(٩٦)
4- فرق ميان رسول و نبى
٣٤٩ ص
(٩٧)
3- كتاب آسمانى پيامبران
٣٤٨ ص
(٩٨)
چرا پيامبران بزرگ از منطقه خاصّى برخاستند؟
٣٥١ ص
(٩٩)
بررسى تاريخ پيامبران
٣٥٤ ص
(١٠٠)
تكامل اديان
٣٥٥ ص
 
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص
٢٤١ ص
٢٤٢ ص
٢٤٣ ص
٢٤٤ ص
٢٤٥ ص
٢٤٦ ص
٢٤٧ ص
٢٤٨ ص
٢٤٩ ص
٢٥٠ ص
٢٥١ ص
٢٥٢ ص
٢٥٣ ص
٢٥٤ ص
٢٥٥ ص
٢٥٦ ص
٢٥٧ ص
٢٥٨ ص
٢٥٩ ص
٢٦٠ ص
٢٦١ ص
٢٦٢ ص
٢٦٣ ص
٢٦٤ ص
٢٦٥ ص
٢٦٦ ص
٢٦٧ ص
٢٦٨ ص
٢٦٩ ص
٢٧٠ ص
٢٧١ ص
٢٧٢ ص
٢٧٣ ص
٢٧٤ ص
٢٧٥ ص
٢٧٦ ص
٢٧٧ ص
٢٧٨ ص
٢٧٩ ص
٢٨٠ ص
٢٨١ ص
٢٨٢ ص
٢٨٣ ص
٢٨٤ ص
٢٨٥ ص
٢٨٦ ص
٢٨٧ ص
٢٨٨ ص
٢٨٩ ص
٢٩٠ ص
٢٩١ ص
٢٩٢ ص
٢٩٣ ص
٢٩٤ ص
٢٩٥ ص
٢٩٦ ص
٢٩٧ ص
٢٩٨ ص
٢٩٩ ص
٣٠٠ ص
٣٠١ ص
٣٠٢ ص
٣٠٣ ص
٣٠٤ ص
٣٠٥ ص
٣٠٦ ص
٣٠٧ ص
٣٠٨ ص
٣٠٩ ص
٣١٠ ص
٣١١ ص
٣١٢ ص
٣١٣ ص
٣١٤ ص
٣١٥ ص
٣١٦ ص
٣١٧ ص
٣١٨ ص
٣١٩ ص
٣٢٠ ص
٣٢١ ص
٣٢٢ ص
٣٢٣ ص
٣٢٤ ص
٣٢٥ ص
٣٢٦ ص
٣٢٧ ص
٣٢٨ ص
٣٢٩ ص
٣٣٠ ص
٣٣١ ص
٣٣٢ ص
٣٣٣ ص
٣٣٤ ص
٣٣٥ ص
٣٣٦ ص
٣٣٧ ص
٣٣٨ ص
٣٣٩ ص
٣٤٠ ص
٣٤١ ص
٣٤٢ ص
٣٤٣ ص
٣٤٤ ص
٣٤٥ ص
٣٤٦ ص
٣٤٧ ص
٣٤٨ ص
٣٤٩ ص
٣٥٠ ص
٣٥١ ص
٣٥٢ ص
٣٥٣ ص
٣٥٤ ص
٣٥٥ ص
٣٥٦ ص
٣٥٧ ص

پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١١٢ - ٣- ابراهيم عليه السلام

محدود كه اشخاص معينى در آن زندگى مى‌كنند واقع مى‌شود، و هنگام بازپرسى هريك از آنان اين كار را از خود نفى مى‌كند، باز پرس مى‌گويد: تو اين كار را انجام نداده‌اى، او هم انجام نداده، حتماً ملائكه آسمان انجام داده‌اند! مسلماً اين سخن دروغ نيست، بلكه هدف تكذيب گفته‌هاى بى‌اساس آنهاست.

احتمال سوّمى نيز وجود دارد و آن اين‌كه جمله‌ بَلْ فَعَلَهُ‌ مطلق است، و در واقع اشاره به يك تحليل منطقى بر طبق عقائد بت‌پرستان است، و آن اين‌كه به اعتقاد شما حادثه‌اى كه در بتخانه واقع شده نمى‌تواند بر اثر جنايتى از بيرون بوده باشد، چرا كه بت‌ها بر همه چيز و همه‌كس حاكميت دارند، هرچه بوده از دورن خود بتخانه است، و از آن‌جا كه بت‌بزرگ هم قدرتش بيشتر است، و هم طبر بر برگردن او قرار دارد- نوشته‌اند ابراهيم طبر را به گردن بت بزرگ گذاشت- و هم تنها بتى است كه در آن ميان سالم مانده، بنابراين قرائن نشان مى‌دهد كار كار او است، و اين شبيه تحليل‌هائى است كه بازپرسان به هنگامى كه وارد محيطى مى‌شوند كه جنايتى در آن واقع شده با استفاده از قرائن، انگشت روى كسى مى‌گذارند كه اين كار به او مى‌خورد، منتها اين تحليل مطابق عقايد بت‌پرستان بود تا آنها را در اين عقيده محكوم كند.

در مورد آيه دوّم‌ اوّلًا؛ هيچ دليلى نداريم كه ابراهيم راستى بيمار نبوده است، چه بيمارى در جسم او وجود داشته، اما نه آن چنان كه او را از فعاليت جسمانى به كلى باز دارد و نتواند بت شكنى كند، چه بسيارند بيمارانى كه در طول روز مشغول كار هستند، مخصوصاً كارهاى نشاطآورى همچون شكستن بت‌ها براى قهرمان توحيد همچون ابراهيم!

ثانياً گرچه «سُقْم» و «سَقَمْ» معمولًا به معناى بيمارى‌هاى جسمانى است، ولى طبق تصريح بعضى از ارباب لغت گاه به معناى ناراحتى‌هاى روحى نيز به كار مى‌رود، و مسلّماً روح ابراهيم در آن محيط مملوّ از شرك آزرده و بيمار گونه بود، بنابراين اگر گفت من بيمارم بيمارى ناراحتى از جنبه روحانى را بيان مى‌كرد.